Gana Film Posterleri

1980’lerin başında videonun doğuşuyla birlikte sinema kültüründe yaşanan rönesansın boyutları, yıllar geçtikçe daha da iyi anlaşılıyor… Kelimelerin kifayetsiz kaldığı şu Gana film posterleri bu rönesansın en son ortaya çıkan ve en garip örneklerinden…

Video, ”sinema”yı sinema salonlarından çıkartıp, insanların evlerine ve dünyanın en ücra köşelerine taşıdığında, çoluk çocuk dil din ırk farkı gözetmeden herkes gerçekten yedinci sanat ile tanışmış oluyordu. Bu arada tabi yedinci sanat da bir değişimden geçiyor, adeta mutasyona uğruyordu. Bu enteresan rönesans/mutasyon esnasında, en önemli olarak, arz talep dengeleri alt üst olmuştu! Film yapım maliyetlerinin de en aza inmesiyle birlikte o güne kadar hiç işlenmemiş konular yedinci sanatta işlenmeye başlanıyordu. Seks, vahşet ,bir çok tabu konu, o güne kadar hiç işlenmediği şekilde açık açık ve pervasızca film ediliyordu. Bu bir nevi yozlaşma, ve aynı zamanda çok önemli bir bağımsızlık demekti.

Arz talep dengelerinin alt üst olmasıyla gelen bu anarşi ve liberalizm ortamında, hayatları boyunca hiç film izlememiş, sinema ne demek bilmeyen insanlar, en akılalmaz B-filmlerle tanıştılar. Ülkemizde 70’lerde Anadolu’daki sinemaları düşünün. Sırf bu sinemalara pazarlanan en uçuk Cüneyt Arkın filmlerini ve çeşitli karate ve dövüş filmlerini düşünün. (Sıradan Cüneyt Arkın filmlerinden bahsetmiyorum. Hakikaten bu sinemalardan başka hiçbiryerde gösterilmeyen filmlerden bahsediyorum) Biz bu filmlerin varlığını video ile, ve aslında birçoğumuz daha sonra internet ile öğrendik…

Batı Afrika’da da benzer bir durum söz konusu. Ancak bu sefer, Anadolu’daki sinemalar gibi sinemalar da olmadığı için, 80’lerde videonun gelişiyle Gana ve Nijerya gibi ülkelerde seyyar video sinemaları ortaya çıkmış. Kimi girişimci işadamları ellerinde bir avuç VHS kaset ile Gana’da köy köy dolaşıp seyyar sinemalar kurmaya başlamışlar. Bu seyyar video sinemalarında, aynı Vizontele’deki gibi, ahali bir mekana doluşup uzaktaki bir televizyona bakarmış. Sinema perdesi falan hakgetire. Böyle bir ortamda, Video Nasty ve çeşitli İtalyan sömürü filmleri izleyen Gana’lı köylüleri bir gözünüzün önüne getirin…

Bu film gösterimlerinin tabi reklamının da yapılması gerekiyormuş. Bu ihtiyacla birlikte Gana’lı bazı ressamlar köyden köye dolaşan bu filmleri tasvir eden posterler boyamaya başlamışlar. Bu posterler çoğu zaman kesilip açılmış bir çuvalın üzerine veya bir ev perdesine boyanırmış. Hatta bazen iki parça bezi birbirine dikip, reklam panosu havası yakalanırmış. Filmlerle beraber köy köy gezen bu posterleri resmeden ressamlar, çoğu zaman filmi izlemeden sadece kasetin kapağında anlatılanları kendi yorumlarıyla resmederlermiş. Zaten bunun böyle olduğunu posterlere bakınca hemen anlıyorsunuz. Kimileri de filmi izleyip, tamamen bağımsız olarak kendi yorumlarını resmederlermiş (James Bond posterindeki balık detayı mesela!)

Daha sonra 90’larda video ve televizyon evlerde iyice yaygınlaşınca bu film gösterileri de tarihe karışmış. Bu bahsettiğimiz posterler ya evlere perde olmaya dönmüşler, ya da bir köşeye paçavra olarak atılmışlar. Ta kiyıllar sonra Amsterdam’lı bir iş adamı, Mandy Elsas, Gana’ya yaptığı bir tatilde bu posterleri keşvedip 600 tanesini satın alana kadar. Elsas bu posterleri satın almakla kalmamış, posterleri yapanları bulmuş, tanışmış. Elsas, artık ölmüş olan, çok kısa ömürlü bu hilkat garibesi sanat akımını adeta topraktan çıkarıp Avrupa’ya getirmiş.

Günümüzde tekarar çok belirgin sınırların içine hapsolmuş ve sinemanın içindeki sanata adeta pranga vurmuş olan arz-talep dengeleri, maalesef bizi videonun doğduğu bu garip zamanlara özlemle baktırıyor…

Kaynak: http://www.posterpage.ch/exhib/ex136gha/ex136gha.htm

Yazar hakkında: Can Evrenol

2007 yazında tamamen kendi imkanlarıyla, doğup büyüdüğü mahallede, arkadaşlarının da yardımıyla çektiği SANDIK adlı kısa film, ''Fantasia Film Festival'', ''BIFFF'' ve ''Frightfest'' ve dünyanın en önde gelen korku ve fantastik film festivallerine seçildi. Londra’da Middlesex Üniversitesi’nde ''Moving Image'' master'ı yaptı.

4 Yorumlar

  1. 80lerde benzer bir durum (seyyar video-salonu) mahalle içi kahvehanelerinde epey yaygındı. her ne kadar abilerimiz bizi kovalayıp dursa da epey bir çakma bruce lee, kemal sunal ve cüneyt arkın filmi izlemişimdir oralarda :)

  2. Can, posterler harikaymış.

    Bu arada yazının içinde bahsi geçen Afrika’ya özgü film gösterme ritüeline ilişkin görüntüleri To Each His Own Cinema (2007) isimli seçkideki kısalardan birinde gördüğümü hatırlıyorum.

    Aynen senin belirttiğin gibi küçücük bir kulübeye tıkışmış insanlar, küçük ekran televizyon ve bir video. (bizim şehirlerarası yollardaki küçük kahvehaneleri anımsatıyor.) Kulübedeki herkes pür dikkat o küçücük ekrandaki filmi izlemeye odaklanmış.

    To Each His Own Cinema’nın 2007 tarihli olduğu düşünülürse ve yönetmen arşiv görüntüleri kullanmadıysa Afrika’da bazı bölgelerde aynı tür gösterimlerin devam ettiğini düşünebiliriz. Acaba afiş olayı da devam ediyor mudur? : )

  3. tam t-shirt malzemesi, muhteşem

  4. videodreamproject

    Harika!bir yazi.
    seyyar sinema, seyyar kelimesi bile sahane yaa!bez parcalarina cizilen posterler.Seytan diyor ki al bitane el arabasi doldur filmleri icine mahalle mahalle dolas dur.”gell!! vatandas gelll! film izlemeye gelll!!.Keske her apt.manin bodrum katinda boyle yerler yapilsa,hic populer olmayan filmleri izlesek.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

%d blogcu bunu beğendi: