Eskiler beni korkusitesi’nden hatirlar. Filmin yonetmeni Can da oyle. Ismim Bilgin.

Filme dair soyleneceklerden cok filmi elestirenlerin ne yazik ki sig edebi kavrayis ve eksikliklerine soylenecek cok sey var. Oncelikle efendim, bu film olmustur. Bu filmin olmuslugunu kavrayabilmek icin Lovecraft kimdir nedir ne ve nasil yazmaktadir, bunlari bilmek gerekir. Bu film Turk izleyicisine fazladir. Bu yuzden Can’in da standart Turk izleyicisinden gelen yorumlari iplemedigine eminim.

Lovecraft, olayi anlatir ve cekilir. Olayin basi ve sonu yoktur. Genelde tekil kisi agzindan olaylari anlatmayi sever. Gerceklik ve dus icicedir. Sanri sancilarla birlesir. Bunu Poe ve Lord Dunsany’den aldigi ilhamla onlardan daha keskin bir bicimde gerceklestirir. Bu filmi kavrayabilmek icin Lovecraft okuyucusu olmak gerekir. Bu yuzden bu film herkese gore degildir, gise/sinema filmi ise asla degildir. Anlatilan oykude detay yoktur (Lovecraft ve ondan etkilesimle yazan August Derleth, Robert Bloch, R. E. Howard ve bazi Stephen King oykuleri de buna dahildir) Olay bir bolumunden alinir ve neredeyse ekspresyonist bir tavirla okuyucuya/izleyiciye aktarilir. Kurguda aciklar vardir ve bu bilerek boyle yapilir. Bu bir eksiklik degil, yazar tarafindan iradi bir bicimde yapilan kurguyu okuyucu gozunde yuceltme, okuyucunun dusgucune birakma methodlarindan biridir. Bu edebi anlamda 1890’lardan beri, (Poe ile birlikte baslayan bir nesil) gerceklesir. Aha Baskin tam da boyle bir film.

Kurgu nerede, neyin nerede oldugu belli degil, olay orgusu yok diyen arkadaslara nacizane onerim, biraz daha korku edebiyati karistirmalari.

Isin sinematik boyutundan hic anlamam. Isık falan boyle seyler hic bilmem. Ama beni rahatsiz eden bir sey goremedim. Aksine sunu soylemeliyim. Filmde edilen kufurler, gerceklesen sohbetler Izmir’de yasayan biri olmama ragmen siklikla icerisinde bulundugum dahil oldugum sohbetlerdir. Bunu izleyiciye sert ve keskin bir gerceklikle aktarinca izleyicilerin terorize olmus halini anlayabilmek butunuyle mantikdisi. Kisisel olarak anormal bir durumlar karsilastigimda ben de “anani s.km, ciksana ulan o. cocugu, nerdesin ulan p.c” gibi tepkiler veririm. Bunu Turk sinemasinda ilk defa goruyorum. Ayakta alkislamalik.

Hepsinin otesinde.

Bu bir Turk korku sinemasinda bir ilk. Ama Turk korku sinemasi derken biraz cekiniyorum. Cinler araciligiyla define arayan koylulerin cocuklarlina torunlarina musallat olan cinlerden, ters kose yapmak isterken taa en basindan itibaren filmin bas karakterinin en yakinin aslinda kendisine buyu yaptirdiginin kesin bir bicimde tahmin edilebilirliginden falan bunlardan gina geldi. Ha izliyor muyum? Hala izliyorum evet.

Can, keske daha cok film yapsan. Ama Turk korku falan adi altinda gecmesin. Turk izleyicisinin daha ogrenmesi, okumasi gereken cok sey var.

Turkish Hellraiser ve Lovecraftian tanimlamlarini sonuna kadar hak ediyor.

Enfes bir film.

Herkes izlemesin yazmak da filmi daha ilgi cekici kiliyor simdi oyle yazmak da istemiyorum fakat nasil bitirsem bilemedim.

Lovecraftian zihinlere gore bir film diyeyim en iyisi. Ucundan Clive Barker da barindiriyor (cok cok az da olsa Midnight Meat Train havasi sezen bir tek ben miyim?)

Baskın’ı merakla bekliyordum. İlk fırsatta da gidip izledim. Filmle ilgili düşüncelerimi belirtmeden önce yukarıdaki kritik ile ilgili kısa bir eleştiride bulunmak istiyorum.

Herhangi bir şeyi, diğer bir şeyi aşağılayarak övmenin doğru olmadığını ve maksadına hizmet etmediğini düşünüyorum. Bir şeyin niteliği, çevresindeki şeylerin kötülüğü ile ölçülmez. Bu noktada, yegane başarılı olma kriteri güldürmek değil izlenmek olan ve bunu da gerçekleştiren Güdür Güldür’ün yerilmesini anlayabilmiş değilim. Güldür Güldür komik mi, kime komik geliyor gibi konu başlıklarının Baskın’ın kritiğinde yer almasını ise hiç anlayabilmiş değilim. Güldür Güldür’ün Ali Sunal’a komik gelmesi gibi mantıksız bir çıkarımın Baskın’ın kritiğinde eğreti durduğunu düşünüyorum. Keza, uzaklara bakarak sigara içen adamlar’ın da…

Bu başlıkların ayrı bir yazının konusu olduğu ayrımına varıldığında delete tuşunun da akla gelmesini isterdim.
Baskın ve muadili filmlerle ilgili nitelikli kaynağa ulaşmak hali hazırda bu kadar zorken, ve Öteki Sinema’nın da en iyi yaptığı şey buyken, konuyla ilgili metne ulaşmak isteyen insanları bu sataşmalara maruz bırakmamak gerekirdi diye düşünüyorum.

Filmle ilgili birkaç nokta üzerinde durmak istiyorum.

• Türk Korku Sineması ve Gişe Formülünde Baskın’ın Yeri Üzerine

Bu noktada ‘gişe formülü’ demek yerine belli bir Pazar formülü demek daha doğru olacaktır. Romantik komedi pazarı oluştuğunda bu pazarın üreticileri, cinli film pazarı oluştuğunda da bu pazarın irili ufaklı, nitelikli niteliksiz üreticileri olacaktır. Bu da hayatın akışı içerisinde doğal karşılanabilecek bir durumdur.
Peki Baskın yalnızca cin pazarına sırt çeviren bir film olarak diğer filmlerden daha nitelikli, üreticileri ise diğer üreticilere nazaran daha idealist olmaya hak mı kazanıyor? Hayır. Böyle bir peşin hükme ancak Can Evrenol’un arkadaşları varabilir. Pekâlâ Baskın da belli bir pazara göre formülize edilerek inşaa edilmiş bir filmdir. Bu sebeple Baskın, Türk korku sinemasının diğer ürünlerinden yalnızca tür olarak ayrılacak bir filmdir.
Baskın da en az cinli filmler kadar formülize bir filmdir. Öyle ki, bu formül filmin diyaloglarında da hissedilmektedir: “Türklerin yüzde 70’i hayvanlarla ilişkiye girerek milli olur” diyaloğu bir Türk filminden değil de, adeta bir İspanyol filminden fırlamış gibi durmuyor mu sizce de?
Yoksa bir Türk seyirci için, “bizim millet hayvanla öğrenir oğlum bu işi” gibi bir diyalog daha yaşayan, canlı bir diyalog olacaktır. Sonuç olarak, kendi aralarında kendileri hakkında konuşan insanlar bunu yaparken‘biz’ derler. Kendilerine Fransa’dan bakmazlar. Bu ve bunun gibi birçok sebepten ötürü Baskın da kendisine dışarıdan bakan film olmuş, bu sebeple Türk izleyicisinin filme ortak olmasını engellemiştir.
Şahsen, yer yer ingilizce düşünülerek yazılan diyalogların dahi olduğu kanısındayım. Bu sebeple Mustang ne kadar dışarıya oynayan bir filmse Baskın da bir o kadar bu matematiğe göre formülize edilmiş bir filmdir.

• Orijinallik

Türk sineması için yeni bir deneyim denilebilir fakat ‘oraya gidenler bir daha dönmedi’ gibi artık mizaha konu olacak kadar eprimiş, gevşemiş bir konu üzerine inşaa edilmiş bir film için, Türk korku sinemasının en orijinal iki filminden biri demek gerçekten akıl alacak bir şey değil. Onun yerine, “güzel bir denemeydi, bir dahakine inşallah ” demek belki daha insaflı bir yorum olacaktır.

• Birkaç Şey

Evrenol, kısa filmlerinde bir hikaye anlatmaktan ziyade, sinefili olduğu türün sahnelerini canlandırmayı tercih etmiştir. Bu çalışma şekli bir kısa filmci için olağandır ve kendisi için iyi bir pr çalışmasıdır. Bu şekilde çalışan başka kısa filmciler de vardır. Çektikleri filmin içine kasıtlı olarak boğaz kesilmesi, kesik yaraları, vahşet sahneleri, dışarıda gezen organlar koyarlar ve bakın bu sahneleri ben de üretebiliyorum demek isterler. Bu kendileri ve dünyaları adına güzel bir tanıtım şeklidir. Fakat hikaye anlatımında değil, makyajda ustalık kazanmanızı sağlar

Bakın’ın bir uzun metraj olarak bu tuzağa düştüğünü düşünüyorum. Bir duygu bütünlüğünün sağlanamadığı filmde, parça parça da olsa Türk sineması için kalitenin sınırlarını zorlayan sekanslar bulunuyor. Fakat bu sahneler bir duygu oluşumuna yol açmıyor. Evrenol’un görsel estetik üzerinde düşünüğü kadar hikaye anlatımı üzerine de düşünüğü bir film eminim tadından yenilmeyecektir.

Nihayetinde Baskın’ın vasatın altında başlayıp vasat olarak biten bir film olduğunu düşünüyorum.