Öteki Sinema

Kadın Doğulmaz Kadın Olunur: Sultana ve Tuba Büyüküstün

Zehra Yiğit — Wed, 01 Apr 2026 10:42:00 +0000

“Kadın doğulmaz, kadın olunur.”
Simone de Beauvoir

Ali Kemal Güven ve Erdi Işık’ın son dönem sinemamızda, ana akım anlatı kalıplarının dışına taşan ve öznelik biçimlerine doğrudan temas eden bir anlatı hattı kurdukları dikkat çekmektedir. Güven’in yazıp yönettiği Kraliçe Fabrikada ve Çilingir Sofrası ile Işık’ın senarist olarak katkı sunduğu LCV, Kül, On Saniye ve Mukadderat filmleri, Türkiye’de yerleşik “makbul” kadınlık ve erkeklik temsillerini çözerek yeniden kurarlar. Bu filmler, karakterlerini sabit ve bütünlüklü kimlikler yerine kırılgan, çelişkili ve dönüşüm halinde öznelikler olarak ele alırlar. Böylece toplumsal normların içselleştirilme ve gündelik yaşam içinde yeniden üretilme süreçlerini görünür kılan temsil biçimlerinin sınırlarını zorlarlar.

Güven ve Işık’ın İstanbul Film Festivali’nde yarışacak yeni filmleri Sultana’nın, bu temsil rejimini sürdürerek benzer bir sorgulama hattını devam ettirmesi beklenebilir. Fragmanda yer alan sahneler, gece kulübünde kadınlar arasındaki hiyerarşi ve rekabetin beden üzerinden kurulduğuna işaret etmektedir. Söz konusu iktidar düzeninin arka planında erkek egemen bir yapının etkisi sezilirken, yönetmenlerin önceki filmleri göz önünde bulundurulduğunda, bu hiyerarşik ve denetleyici yapının filmde de görünür kılınarak eleştirel bir mesafeye açılması muhtemel görünmektedir.

Temsilin Yer Değiştirmesi: Sarı Zarflar (2026)

Zehra Yiğit — Sat, 14 Mar 2026 09:40:54 +0000

İlker Çatak’ın Berlinale’de Altın Ayı ile ödüllendirilen filmi Sarı Zarflar (Gelbe Briefe), politik baskıyı doğrudan temsil etmek yerine onu mekan, zaman ve temsil stratejileri üzerinden dolaylı bir estetik kurgu içinde görünür kılar. Ankara’nın tiyatro çevresinde tanınan Aziz ve Derya çiftinin giderek daralan yaşam alanını anlatan film, politik yaptırımların birey üzerindeki etkisini büyük dramatik kırılmalar yerine gündelik hayatın küçük ama anlamlı çatlaklarında açığa çıkarır.

Anlatı bir tiyatro oyununun kapanış anıyla açılır. Sahnede, başrol olan Derya ve ekip arkadaşlarını ayakta alkışlayan izleyiciler ve onlara gururla bakan oyun yazarı ve akademisyen Aziz perdeye yansır. Bu dramatik başlangıç, oyuncu isimlerinin jenerikte alışılagelmişin dışında -örneğin “Tansu Biçer als Aziz Tufan”- biçiminde sunulmasıyla birleşir. Almanca’da “als” kelimesi “-rolünde/olarak” anlamına gelir ve oyuncunun bir karakteri temsil ettiğini açık biçimde vurgular. Tiyatro geleneğinden ödünç alınan bu gösterim biçimi, oyuncunun sahnede sadece bir karakteri temsil ettiğini izleyiciye Brechtyen bir biçimde anımsatır. Böylece filmin daha en başından, temsil ile gerçeklik arasındaki sınırların sorgulanacağını haberdar eden bir anlatı dili kurulur.

Berzah Fanzin Yayın Hayatına Başladı

Öteki Sinema — Fri, 13 Mar 2026 20:55:04 +0000

Fantastik Kurgunun Yeni Durağı

Türkiye’de spekülatif kurgu literatürüne yeni bir soluk getirmeyi hedefleyen ve kolektif üretimi merkezine alan Berzah Fanzin, 2026 yılının Mart ayında ilk sayısıyla okurlarıyla buluştu. CZZ (CosmicZion Zine) çatısı altında bağımsız bir proje olarak hayata geçen fanzin; bilimkurgu, fantazya ve korku türlerindeki özgün kurgu ve kurgu dışı eserleri tek bir adreste toplamayı amaçlıyor. Berzah, bu alanda okurlara düzenli ve nitelikli içerik sunmak için yola çıkıyor.

Arzunun Nesnesi Olarak Füsun: Masumiyet Müzesi (2026)

Zehra Yiğit — Thu, 05 Mar 2026 12:31:27 +0000

Aşk gerçekten iki kişi arasında kurulan bir bağ mıdır, yoksa öznenin kendi içindeki bir eksikliğin etrafında inşa ettiği bir kurgu mudur? Bu sorunun cevabı, Kemal’in tescilli ve “tam” görünen hayatının Füsun ile karşılaşmasıyla nasıl sarsıldığında gizlidir. Varlıklı bir aile, Nişantaşı’nın seçkin çevresi, Batılı eğitim ve sınıfsal konumuyla uyumlu bir nişanlı ile Kemal için her şey “yerli yerinde” görünmektedir. Ancak bu konforlu bütünlük, henüz farkında olmadığı o sarsıcı itirafla gölgelenir: “Hayatımın en mutlu anıymış, bilmiyordum.”

Saim Güveloğlu: ‘En çok mesaiyi oyuncu yönetimine harcadım’

Banu Bozdemir — Tue, 03 Mar 2026 13:28:10 +0000

İnziva’yi izlediğimde aslında çok tanıdık bir duygunun, Bihter Dinçel’in güzel oyunculuğuyla çok da güzel harmanlandığını düşünmüştüm. Oyuncu ve tiyatro yönetmeni Saim Güveloğlu’nun yönettiği İnziva’yı bu yıl SİYAD kısa film adayları içerisine de aldık. İnziva insanın kendi benliğiyle giriştiği, bundan uzak kalmak için sakin bir yeri seçmesine rağmen içine işleyen bir duygunun dışavurumu konusunda iyi bir örnek…

Merhaba öncelikle sizi biraz tanıyalım mı, aslında daha çok tiyatro, oyunculuk serüveni olan birisiniz ama sinemayla ilgili de güzel işler yapıyorsunuz, tüm bu serüveni toplu olarak kısaca anlatmak ister misiniz?

Pera’da Bir Şövalye: Giovanni Scognamillo

Öteki Sinema — Sat, 28 Feb 2026 18:26:34 +0000

Fantazya, bilimkurgu ve korku türlerinin Türkiye’de tanınması ve gelişmesinde öncü rol üstlenmiş, Türk sinemasının dünyada bilinirliğini sağlamış tarihçi ve araştırmacı yazar Giovanni Scognamillo’nun büyülü dünyasına davetlisiniz.

FABİSAD’ın onur üyesi olan Scognamillo’nun adını ve mirasını yaşatmak için 2013 yılından bu yana GİO Ödülleri veren FABİSAD, bu kez önemli bir sergiye imza atıyor.

Sergide Scognamillo’ya ait kişisel eşyalar, onlarca kitabını yazdığı daktilo ve çalışma masası, renkli dünyasını yansıtan çizimleri, daha önce yayımlanmamış şiir ve öykü çalışmaları, kitapları, özenle biriktirdiği figürleri, canavar ve yaratıkları ile Scognamillo’ya özgü daha pek çok ürün yer alıyor.

Sergideki büyük sürpriz!

Bir Zamanlar Atilla Arcan: Zaloğlu Rüstem (1966)

S. Özgür Ilgın — Fri, 20 Feb 2026 11:09:08 +0000

Muharrem Gürses’in yönettiği ve Atilla Gürses’in başrolünü oynadığı Bizansı Titreten Yiğit (1966), Giovanni Scognamillo ve Metin Demirhan’ın yazdığı kitapları okuduğumdan beri izlemek istediğim filmlerden biriydi. Lakin kayıp filmlerimizden olduğu için bir türlü bulamadım. Seyircilerine kahkaha attıran Arcan ile bir Bizans’ı titreten Gürses’in aynı kişi olması ilgimi çekti. Bizansı Titreten Yiğit filmini bulamasam da geçenlerde şans eseri izlediğim Zaloğlu Rüstem’i yazmaya karar verdim.

Atilla Gürses yani nam-ı diğer Atilla Arcan, sinemamızın iş yapan ve iz bırakan yönetmenlerinden biri olan Muharrem Gürses’in oğlu. İz bırakan diyoruz çünkü 50’li ve 60’lı yıllarda çektiği melodramlar sayesinde oluşturduğu üslup çok taklit edilmiş. O yılların yerli sinemasına yerleşmiş olan iyi veya kötü pek çok klişede onun payı büyük. Muharrem Gürses sadece melodram çekmekle kalmamış, oğlunun ismini verdiği Atilla Film bünyesinde bir sürü tarihi film çekmiş ve başrolde oğlu Atilla Gürses’i oynatmış. Yazımın konusu olan Zaloğlu Rüstem bu filmlerden biri. Muharrem Gürses aynı zamanda Yeşilçam’ın önemli yardımcı oyuncularından biri. Fesat ve çıkarcı tiplemeleri başarı ile canlandırıp buna bir doz da sevimlilik katmayı başarabilen, enerjisi hiç düşmediği için seyircinin ilgisini canlı tutan biriydi, belki de bu açıdan değerlendirildiğinde Ali Şen’den sonra gelen en iyi oyuncuydu.

Yapay Zeka Hollywood’u Korkuttu!

Murat Tolga Şen — Sat, 14 Feb 2026 08:25:13 +0000

Birkaç gündür sosyal medyada dolanan bir yapay zeka videosu var. Herkes paylaşıyor, en yeni AI aracı olan Seedance 2.0 ile üretilmiş. Bradd Pitt ve Tom Cruise birbirlerini pataklıyorlar. Video çok ikna edici, öncekilerden farklı. Birkaç hafta önce şu sekansı bu iki pahalı aktörle aynı ortamda çekmenin milyon milyon dolarlık bedeli vardı. Şimdi bedava!

Bu videoyu izleyen Deadpool 1 & 2’nin, Deadpool & Wolverine’in yazarı ve yapımcısı Rhett Reese endişeli bir açıklama yapmış. Öyle “teknolojiye ayak uyduralım” minvalinde bir heyecan değil bu. Adam resmen ürkmüş durumda!

Reese diyor ki, “Sevdiğim pek çok insan, aşık oldukları kariyerlerini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya. Ben kendim de risk altındayım. Pitt ve Cruise videosundan çok etkilendim çünkü video fazlasıyla profesyonel duruyor. İşte tam da bu yüzden korkuyorum. Gerçekten sarsılmış durumdayım.”

Bu cümlelerdeki panik anlaşılır çünkü Reese’in korkusu, AI’ın artık amatör bir oyuncak olmaktan çıkıp profesyonel bir endüstri silahına dönüşmesi. Bu silah, Seedance 2.0 gibi araçlarla zirveye ulaşmış durumda. Sosyal medyada dolanan başka bir videoyu siz de görmüşsünüzdür: Çiçek Abbas’taki ikonik ozan atışması sahnesi, sanki bir Hong Kong dövüş filminden fırlamışçasına, kusursuz bir koreografiyle sunuluyor.

https://x.com/OnerBiberkoku/status/2022356114759950511?s=20

Mesele sadece bireysel yaratıcıların korkularından ibaret değil. Bugün Hollywood’un en güçlü oyuncu sendikası SAG-AFTRA, Çin merkezli teknoloji devi ByteDance’in (TikTok’un sahibi) yeni yapay zeka video modeli Seedance 2.0’a karşı sert bir bildiri yayınladı.

“SAG-AFTRA, ByteDance’in yeni yapay zeka video modeli Seedance 2.0’ın sağladığı bariz ihlali kınamada stüdyoların yanındadır. Bu ihlal, üyelerimizin seslerinin ve görüntülerinin izinsiz kullanımını içermektedir. Bu kabul edilemez ve insan yeteneğinin geçimini sağlama yeteneğini baltalamaktadır. Seedance 2.0, yasayı, etiği, endüstri standartlarını ve temel rıza ilkelerini hiçe saymaktadır.”

Şimdi… Burada duralım ve büyük resme bakalım. Hollywood, Seedance’a ve arkasındaki Çin sermayesine fena halde gıcıklanmış durumda. Elbette telif hakları, oyuncuların yüzlerinin izinsiz kullanımı büyük bir etik sorun. Ama işin “tamamen duygusal” bir tarafı da var.

Hollywood’un asıl korkusu, tekelinde tuttuğu o devasa Fikri Mülkiyet (IP) havuzunun başkaları tarafından kullanılması. Çünkü bu, onların bizzat hazırladığı geleceği sabote ediyor.

Daha önceki Netflix yazımda bahsetmiştim; Netflix’in Warner Bros.’u alma iştahının asıl sebebi, şirketin elindeki köklü markalardı. Plan belliydi: O karakterleri, o evrenleri kendi kontrollerindeki yapay zeka modelleriyle üretmek, maliyeti sıfıra indirmek ve yine kendileri satmak. “Eninde sonunda bu olacak, stüdyolar kendi yapay zeka içeriklerini üretecek” derken, Seedance 2.0 pat diye bunu önümüze koydu. Hem de Hollywood’dan izin almadan.

Hollywood: Çürümüş Bir Film Ormanı!

Hollywood’un bugün içine düştüğü varoluşsal sancının temelinde, kendi elleriyle yarattıkları o CGI canavarı yatıyor. Yıllar boyunca hikaye anlatıcılığını ikinci plana itip, senaryonun boşluklarını görsel efektlerle yamadılar. Karakter derinliğini yeşil perde önündeki şaklabanlıklara kurban ettiler. Şimdi ise bir yazılımın, milyon dolarlık bütçelerle yaptıkları o görsel şovu saniyeler içinde ve neredeyse sıfır maliyetle yapabildiğini görünce elleri ayakları titriyor.

Açık konuşalım: Korkacaksa süper kahraman filmi fabrikaları korksun. Eğer işiniz sadece görsel bir illüzyonsa, yapay zeka bu illüzyonu sizden daha hızlı ve ucuz yapacak. Hatta belki de yakın gelecekte her izleyici, kendi kişisel süper kahraman filmini üretecek (ve muhtemelen kendisinden başkası da o filmi izlemeyecek).

Yapay zeka saldırısı olsun ya da olmasın, Hollywood’un pırıltılı ama içi boş tarafı zaten miadını dolduruyordu. Rhett Reese’in “her şey bitti” karamsarlığı, sadece bildiğimiz o hantal stüdyo sistemi için geçerli.

Çünkü makinelerin henüz taklit edemediği (ve belki de hiç edemeyeceği) bir şey var: İyi yazılmış bir metnin ruhu ve bir oyuncunun gözündeki o sahici parıltı. Hollywood, eğer hayatta kalmak istiyorsa tarifini yenilemek (daha doğrusu eski tarife dönmek) zorunda. Dijital efektlerin arkasına saklanmayı bırakıp sinemanın samimi köklerine geri dönmeliler. Eskiden nasıl film çektiklerini, Godfather’ları, Taxi Driver’ları, efekt olmadan da devleşen hikayeleri, bir filmin insan kalbine nasıl dokunduğunu hatırlasalar, yapay zekadan bu kadar korkmalarına gerek kalmayacak.

Makine “görüntü” üretebilir ama “anlam” hala insanın tekelinde.

Bir İsim Meselesi: Yahya ile Derya

Zehra Yiğit — Thu, 12 Feb 2026 10:54:46 +0000

İnsan, alıştığı duygusal ritim kesintiye uğradığında, kaybın gerçekte neye ait olduğunu çoğu zaman geriye bakarak kavrayabiliyor. Türkiye’den Münih’e gelmek, duyguların nasıl dile getirildiğine ve hangi bağlamlarda meşru sayıldığına ilişkin örtük kurallarla yeniden karşılaşmama imkan veriyor. Gündelik etkileşimlerde tekrar eden küçük sorular ve jestler, farklı toplumlarda anlamın nasıl üretildiğini ve dolaşıma sokulduğunu gözlemlemek için verimli bir temas alanı açıyor. Bu temas alanında sıkça karşıma çıkan sorulardan biri “Siz Türklerde isimlerin genellikle anlam taşıdığı söylenir. Sizin isminizin de bir anlamı var mı?” sorusu. İlk bakışta basit bir merak ifadesi gibi görünen bu soru, aslında farklı anlamlandırma biçimlerinin ve duygu rejimlerinin kesiştiği bir eşiğe işaret ediyor. Duygunun aldığı biçim, onu yaşayan öznenin içinde bulunduğu kültürel ve tarihsel bağlamla oluşuyor ve okunuyor. Genellediğimde Almanya’da isimler gündelik hayatta daha çok pratik bir kimlik işareti olarak kullanılırken, Türkiye’de isimler ise çoğu zaman bir hikaye taşıyor. İsim verme pratiği, bireyin yaşam seyrine yön verebileceği düşünülen mana, kader, ahlak ve beklentiyle örülü bir anlam alanı içinde düşünülüyor. Bu yüzden isim kulağa üfleniyor.

Hazan Beklen: ‘Her zaman doğruya giden alternatif yollar olduğunu düşündüm’

Banu Bozdemir — Fri, 06 Feb 2026 09:38:27 +0000

Hazan Beklen’in Soğuk Beyaz filmiyle bir babanın inanç sisteminin toplumun tersine, onların yargılarına karşı ilerleyişini izliyoruz. Kendisini hikaye anlatıcısı olarak tanımlayan Beklen, Soğuk Beyaz’ı biraz da akıl sağlığı ve inanç konusunda sınırları zorlayan bir karakter üzerinden anlatmak istediğini söylüyor. Filmin yoğun, zorlu ve yorucu bir konusu var, sorularımı Hazan Beklen’e yönelttim.

Merhaba Hazan seni biraz tanıyabilir miyiz?

2001 yılının 22 Kasım günü, yoğun kar yağışının olduğu bir günde dünyaya gelmişim. Karakterimin de belki doğduğum günün sertliğinden payını aldığını zaman zaman düşünüyorum. İlkokul, ortaokul ve lise eğitimim, İzmir’in kültür ve sanat açısından oldukça hareketli ilçelerinden biri olan Tire’de geçti. Çok erken yaşlardan itibaren tek bir hayalim vardı “filmci” olmak. Bu arzu beni tiyatroyla tanıştırdı ve yedi yaşımdan on sekiz yaşıma kadar aktif olarak amatör tiyatroyla ilgilendim. Birçok kez sahneye çıktım, ekip olarak oyunlar yazdık, yarışmalara katıldık ve çeşitli dereceler elde ettik. Lise yıllarımın başında ise bir prodüksiyon ofisinde çalışmaya başladım. Bu süreçte prodüksiyon ve post prodüksiyon alanlarında kendimi geliştirme, tanıma fırsatı buldum. Aynı dönemde sinema anlayışımı derinden etkileyen; Ahmet Uluçay, İran sineması ve Rus edebiyatı ile tanıştım. Daha sonra Işık Üniversitesi Sinema ve Televizyon Bölümü’nü birincilikle kazanarak onur bursu almaya hak kazandım.

Üniversitedeki dört yıllık eğitim sürecim; sinema kulübü çalışmaları, film gösterimleri, çeşitli kısa film çekimleri, psikoloji, felsefe üzerine okumalar ve ana akım dizilerde diyalog yazarlığı gibi pek çok farklı deneyimle geçti. Bu süreç sonrası sinema anlayışım değişti ve dönüştü. Hikayelerimde derin düşünce, suskunluk, inanç ve travmatik deneyimleri konu almaya başladım. Eğitimin sonunda bitirme projem olarak İnsan Örtüsü adlı kısa filmimi çektim. Film, o yıl ulusal ve uluslararası festivallerde 25 seçkiye kabul edildi ve 8 ödül kazanarak önemli bir başarı elde etti.

Konusu itibarıyla derin düşünmeye ve tartışmaya oldukça açık bir film olduğu için bazı üniversitelerin felsefe ve psikoloji bölümlerinde ders içeriği olarak ele alındı, hatta kimi yerlerde sınav sorusu olarak bile kullanıldı. Festival sürecinin ardından kendimi hızlı bir şekilde profesyonel iş hayatının içinde buldum. Şu anda aktif olarak senaristlik ve kısa film yönetmenliğinin yanı sıra reklam ve belgesel filmler de çekmeye devam ediyorum.

Kısa filmin senin için ne gibi bir karşılığı var, bunu bizimle paylaşır mısın?

Algoritmik Aşk: Evet, Hayır, Belki (2025)

Zehra Yiğit — Wed, 04 Feb 2026 11:07:39 +0000

Romantik komedi türü çoğu zaman “hafif” olarak etiketlenir. Ancak bu hafiflik, türün dramatik açıdan yüzeysel olduğu anlamına gelmez. Aksine romantik komedi, klasik dramatürjinin en disiplinli ve en titiz biçimde işleyen alanlarından birisidir. Romantik komedi filmlerinde yüzeyde bir aşk hikayesi anlatılıyormuş gibi görünse de, bu anlatının asıl odağında aşkın kendisinden çok aşk aracılığıyla tetiklenen içsel dönüşüm yer alır. Türün dramatik başarısı, romantik birleşmeden çok, karakterin kendilik algısında meydana gelen kırılma anlarının tutarlılığıyla ölçülür. Bu bağlamda romantik komedi, esasen “ilişki kurma”dan önce gelen bir “kendilik kurma” anlatısıdır. Dolayısıyla asıl önemli soru şudur: Bu iki insan, süreç boyunca kendileriyle ilgili neyi fark edeceklerdir?

Netflix’te yayımlanan Evet, Hayır, Belki, Almanya’da yaşayan Türkiye kökenli mimar Mavi ile kendi aile şirketinde avukat olarak çalışan Can’ın ilişkisini merkeze alan bir romantik komedidir. Film, Can’ın Mavi’ye evlenme teklif etmeye hazırlanması ve Mavi’nin bu fikre mesafeli durmasıyla açılır. Mavi, kariyerinde önemli bir eşiğe gelmiş ama hayatının yönüne dair henüz net bir karar verememiştir. Açılış sahnesinde evlenme teklifini gerçekleştiremeyen Can, bu adımı İstanbul’da atmaya karar verir ve on günlük bir tatil planlar. Çift, bu belirsizlik eşliğinde İstanbul’a doğru bir yolculuğa çıkar.

Dijital Platformlar Sona Yaklaşıyor Olabilir mi?

Murat Tolga Şen — Tue, 03 Feb 2026 18:30:35 +0000

Dijital çağın bize verdiği en büyük vaat, erişim kolaylığıydı. Devasa arşivler parmaklarımızın ucunda olacak, fiziksel medyanın yükünden kurtulacaktık ancak bugün geldiğimiz noktada, dijital yayıncılık dünyası keskin bir bıçakla ikiye ayrılmış durumda: Müzik platformlarının görece istikrarlı cenneti ve film-dizi platformlarının kaotik cehennemi.

Temelde aynı işlevi görüyor gibiler: Aydan aya ödenen makul bir bedel karşılığında devasa bir kütüphanenin anahtarını kiralamak ancak zaman, bu iki modelin aynı kökten gelip tamamen farklı meyveler verdiğini acı bir şekilde kanıtladı.

Müzik endüstrisi, Napster ile yediği büyük korsan tokadından sonra acı bir ders aldı ve makul bir çözümde uzlaştı: Evrensel erişim.

Bugün müzik platformlarını birbirinden ayrıştıran şey içerik değil, sunum, kürasyon ve ses kalitesi. Ortalama bir dinleyici için Spotify’ın algoritması, Apple Music’in ekosistem entegrasyonu veya YouTube Music’in video arşivi tercih sebebidir. Bir odyofil iseniz Tidal veya Qobuz’un kayıpsız (lossless) yayınları için ekstra ücret ödersiniz.

Fakat günün sonunda, Beatles’ın Abbey Road albümünü, Michael Jackson’ın Thriller’ını veya Tarkan’ın son şarkısını dinlemek istediğinizde, hangi platforma üye olduğunuzun bir önemi yok. Hepsi orada! Müzik platformları, içeriği rehin alarak değil, hizmet kalitesiyle rekabet ediyor. Bu, tüketici için sürdürülebilir ve adil bir model.

Video tarafında işler tam tersi bir istikamette, vahşi bir altına hücum mantığıyla ilerledi. Bu işin mucidi Netflix, başlangıçta DVD kiralayan vizyoner bir şirketti. Esnek modeliyle hantal Blockbuster devini yıktı ve tahtına oturdu. O ilk altın çağda Netflix, internetin video dükkanıydı. Her şey tek bir yerde, fiyat makul ve hayat güzel.

Ancak Hollywood’un dev stüdyoları (Disney, Warner Bros., Paramount, NBCUniversal), Netflix’in onların içerikleri üzerinden nasıl devasa bir imparatorluk kurduğunu fark ettiklerinde işin rengi değişti. Pastayı paylaşmak yerine, her biri kendi pastanesini açmaya karar verdi. Sonuç? Korkunç bir parçalanma.

Bugün bir sinefil için durum kabusa dönüşmüş durumda. Star Wars veya Marvel evrenini mi istiyorsunuz? Mecburen Disney+’a mahkumsunuz. The Sopranos veya Game of Thrones gibi klasikler mi? Adres HBO. The Office veya Friends gibi diziler sürekli platform değiştiriyor. Yüzüklerin Efendisi’nin dizisi için Amazon Prime’a, sinema tarihinin kült filmleri için MUBI’ye, yerli yapımlar için Gain’e ve daha nicelerine muhtaçsınız. Hepsini izlemek istiyorsan, hepsine üye olmalısın ki bu, ortalama bir hanenin eğlence bütçesini katbekat aşıyor.

Üyelik bedelleri, birkaç yıl öncesine kıyasla dramatik şekilde arttı. Düşük faizli “bedava para” döneminde platformlar, abone sayısı artsın diye milyarlarca dolar zarar etmeyi göze alabiliyorlardı ama o devir kapandı. Artık yatırımcılar “büyüme” değil, “kârlılık” istiyor.

Ortada sanıldığı kadar büyük bir pasta olmadığı da anlaşıldı. Platformlar zarar üstüne zarar yazıyor. Pazarın lideri Netflix bile kârlılığını ancak şifre paylaşımını engelleyerek, reklamlı paketler sunarak ve içerik musluğunu kısarak sürdürebiliyor. Warner Bros. Discovery, sırf vergiden düşebilmek için çekimleri tamamlanmış Batgirl gibi filmleri yayınlamadan çöpe atıyor veya Westworld gibi dev bütçeli dizilerini kendi platformundan kaldırıyor. Bu durum, abonelikten gelen paranın, kaliteli içerik üretmeye yetmediğinin en büyük itirafı.

Evdeki izleyicinin platform düşkünlüğü yerini derin bir abonelik yorgunluğuna bıraktı. İnsanlar artık hangi dizinin hangi platformda olduğunu takip etmekten yoruldu. Daha da önemlisi, platformların güvenilir bir “çevrimiçi kütüphane” olmadığı anlaşıldı. Sevdiğiniz bir filmin, lisans anlaşması bittiği için bir gece ansızın platformdan silindiğini gördüğünüzde, o platforma ödediğiniz paranın size hiçbir mülkiyet hakkı vermediğini idrak ediyorsunuz. Siz sadece erişim hakkı kiralıyorsunuz ve ev sahibi sizi her an kapıya koyabilir.

Bu güvensizlik iki eski dostu geri çağırdı: Koleksiyonerler ve sinemaseverler için 4K Blu-ray’ler, filmin gerçekten sahibi olmanın tek yolu olarak yeniden yükselişe geçti. Sürekli artan fiyatlardan ve parçalanmışlıktan yılan kitleler, ödemesi kolay ama izlemesi zor yasal platformlar yerine, ücretsiz ve her şeyin tek yerde olduğu korsan sitelere geri dönüyor. Korsan, sadece bir maliyet meselesi değil, artık bir hizmet kolaylığı.

Müzik endüstrisi “evrensel erişim” modeliyle sürdürülebilir bir denge bulmuşken, video yayıncılığı kendi açgözlülüğünün kurbanı olarak raydan çıkmış durumda. Şu an yaşadığımız süreç, bir çöküşün ta kendisi. Mega bütçeli prestij işlerinden vazgeçip, “içerik” adı altında ucuz ve silik yapımlar üretme trendi (Netflix’in reality şovlara ve vasat aksiyon filmlerine yönelmesi gibi), bu çaresizliğin göstergesi. Kaliteyi düşürerek maliyeti kısmaya çalışıyorlar, ancak bu durum mevcut üyeleri de kaçırmaktan başka bir işe yaramayacak.

Şimdiki düzen sürdürülebilir değil. Ne platformlar ne de aboneler bu düzenden mutlu değil. Bu parçalanmışlığın yarattığı kriz ortamında, zoraki de olsa bazı birleşme ve konsolidasyon emareleri de görülmeye başlandı. Sektör, kendi yarattığı kaosu çözmek için çözümler üretmeye çalışıyor.

Örneğin Türkiye’de TV+, kendi bünyesine HBO ve Apple TV+ içeriklerini entegre ederek, kullanıcıya tek bir platform ve tek bir fatura üzerinden üç farklı devin kütüphanesine erişim imkanı sunan geniş paketler oluşturdu. Benzer şekilde yurt dışında da Disney ve Warner Bros. gibi ezeli rakiplerin, Disney+, Hulu ve Max’i içeren ortak paketler sunduğunu görüyoruz. Bu tür “süper paket” hamleleri, belki de kullanıcı yorgunluğunu aşmak ve maliyetleri düşürmek için sektörün ileride mecburen yöneleceği genel bir hayatta kalma stratejisine dönüşecek.

Bu aşılar tutmayabilir. O zaman mutlak sona doğru gidiyoruz demektir. Video platformlarının çöküşü bir gecede olmayacak. Şu an izlediğimiz gibi, yavaş, sancılı ve pahalı bir can çekişme şeklinde gerçekleşecek,

Kaç Para Ulan Bi Flüt! Yeşilçam’dan Günümüze: Meyhane

Murat Tolga Şen — Sat, 24 Jan 2026 15:14:14 +0000

Bir Cuma aşamı Kadıköy’de yürürken burnumda anason kokusu, kulaklarımda yüksek desibelli 90’lar pop şarkılarının gürültüsü. Sağımda solumda, tabelasında “meyhane” yazan ama içi bir gece kulübü gibi titreşen mekanlar…

Bunlara “Yeni Nesil” diyorlar. İçeride herkes ayakta, sandalyelerin üzerinde göbekler atılıyor, kadehler hüzne değil coşkuya kaldırılıyor. Google’a yazınca çıkıyor; “Meyhane”, kelime kökeniyle şarabın evi demek. Şimdi ise olmuş gürültünün ve unutmanın evi.

Meyhane imgesi, bizim kuşağımızın zihnine Yeşilçam’ın puslu, sigara dumanlı arabesk sekanslarıyla kazındı. Yeşilçam’ın meyhanesi sadece içki içilen bir yer değil, bir rehabilitasyon merkeziydi. Tezgahın arkasında genellikle bir Rum ya da Ermeni yurttaşımız, nam-ı diğer “Barba” dururdu.

Burada modern iktisadın babası Adam Smith’in kemiklerini sızlatacak türden bir durum var. Alkol satarak geçimini sağlayan bir esnafın, kederden kendini dağıtan müşterisine “İçme bre şu zıkkımı, evine git çoluğun çocuğun bekler” diye sitem etmesi, modern kapitalizmin asla anlayamayacağı bir vicdan ortaklığıdır. O filmlerde meyhaneci, müşterisinin cüzdanının değil, ruhunun bekçisiydi.

Kaç Para Ulan Bir Flüt – Yoksulluğun Matematiği

Yeşilçam meyhaneleri çaresiz babaların sığınağıydı. En can yakıcı sahne şüphesiz İbrahim Tatlıses’in filmindeki meşhur sekanstır. Masada bir şişe rakı, yanında belki bir dilim beyaz peynir… Karakter, çocuğuna okul için istenen flütü alamamıştır. Cebindeki son parayı flüte vermek yerine, o çaresizliğin acısını uyuşturmak için meyhaneye gömmüştür. Yumruğunu masaya vurup, gözleri dolarak isyan eder: “Kaç para ulan bir flüt? Kaç para?”

Yeşilçam’da rakı, yoksulun ilacıdır. Çocuğuna flüt alamayan İbrahim Tatlıses de, Müjgan’ına kavuşamayıp “paraya gitti Müjgan, paraya!” diye hıçkıran Sadri Alışık da teselliyi rakı kadehinde bulur. Meyhane ve orada içilen rakı düşmüş karakterlerin sığınabildikleri tek lükstür.

İşte tam bu noktada, bugünün meyhanesiyle geçmişin meyhanesi arasında galaksiler arası bir fark var. O gün flüt alamadığı parayla rakı içen baba, bugün bir “Yeni Nesil Meyhane”ye gitse ve önüne gelen 70’lik rakı hesabını ödese; o parayla bırakın bir taneyi, çocuğunun sınıfındaki bütün öğrencilere flüt alır. Baktım, Helvacıoğlu marka flüt 200 TL. Artık o paraya, değil şişeyi, bir kadehin yarısını bile vermiyorlar.

Sınıf Atlayan Kadeh: Viskiden Pahalıya Halk İçkisi

Eski filmlerdeki içki sembolizmi, keskin bir sınıfsal ayrımı işaret eder. Viski, Yeşilçam’ın kötü adamlarının, işçinin hakkını yiyen fabrikatörlerin, sabahlığıyla evde gezen ve batılılaşmış ahlaki yozlaşma yaşayan zenginlerin içkisidir. Rakı ise yoksulun, aşık olanın, dürüst ama kader kurbanı olanın sırdaşı.

Bugün bu denklem tepetaklak. Rakı, üzerindeki devasa vergi yükü ve değişen tüketim algısı ile artık soylu bir içki. İthal edilen viskiden daha pahalı, erişilmesi güç bir lüks tüketim ürünü. Eskiden garibanın tesellisi olan bu içki artık beyaz yakalının statü göstergesi.

Kederden Karnavala

Meyhanenin demografisi de kökten değişti. Eskiden o kapıdan içeri sadece erkekler girerdi. Dışarıdaki hayatın sertliğinden kaçan erkeklerin, duman altı bir salonda sessizce kadeh tokuşturduğu olduğu yerlerdi. Babam ve Oğlum filmindeki sahilde kurulan o meşhur masa, bu “erkek erkeğe dertleşme” ritüelinin sinemamızdaki son kalesidir belki de.

Günümüzde ise meyhane heterososyal bir yapıya evrildi. Kadınların meyhane kültürüne (tüketici olarak) girmesi, mekanın estetiğini, hijyen standartlarını, meze çeşitliliğini ve müzik seçimini kökten değiştirdi ancak ironik bir şekilde, “Yeni Nesil Meyhane”de kadınlar da erkekler de hala o eski maço ritüelleri (kadeh tokuşturma sertliği, racon kesme vb.) nostaljik bir oyun gibi icra ederler. Bu, toplumsal cinsiyet rollerinin bir parodiye dönüşmesidir

Duvarlardaki Müzeyyen Senar posterleri, çalan 90’lar şarkıları, emaye tabaklar… Bunların hepsi birer dekor. Müşteriler, gerçek bir meyhane deneyimi yaşamaktan ziyade, zihinlerindeki “Yeşilçam Meyhanesi” imgesini tüketmekte.

Haftanın beş günü açık ofislerde, KPI hedefleri ve bitmeyen toplantılarla ruhu çekilen beyaz yakalılar (kadınlı erkekli), Cuma akşamı gevşemek için değil, adeta patlamak için meyhaneye koşuyor.

Eskiden “Batsın bu dünya” denilerek içilen rakı, şimdi eller havaya eşliğinde içiliyor. Rakı masası artık derdin paylaşıldığı değil, derdin unutulmaya çalışıldığı, kahkahanın bir savunma mekanizması olarak kullanıldığı bir sahne.

Uzun lafın kısası, İbrahim Tatlıses’in flüt alamadığı için içtiği rakı, artık bir hüzün öznesi değil. “Yeni Nesil Meyhane” dediğimiz şey, aslında geleneksel meyhane adabının (yavaş içmek, az konuşmak, dinlemek) modern hayatın hızıyla çarpışıp parçalanmasıdır. Şehir planlamasında gördüğümüz “kentsel dönüşüm” ve soylulaştırma süreci, yeme-içme kültürüne de yansıdı.

Egemen sınıflar (bugünün beyaz yakalıları/yeni zenginleri), alt sınıflara ait kültürel kodları (rakı, arabesk müzik, salaş ortam) alıp, bağlamından kopararak kendi tüketim alışkanlıklarına entegre ettiler. Yeşilçam’ın meyhanesi içe dönük bir yolculuktu. Yeninin meyhanesi ise tamamen dışa dönük, göstermeye, paylaşmaya (story atmaya) ve gürültüyle var olmaya dayalı.

Rakı artık sadece bir içki değil, modern şehirlinin haftalık stresini attığı pahalı bir terapi seansının başrol oyuncusu.

John Wick: Kurumsal Dünyanın En Kanlı İstifası

Murat Tolga Şen — Fri, 23 Jan 2026 12:53:59 +0000

John Wick’i sevmemizin asıl nedeni, onun kalemle adam öldürmesi ya da imkansız açılardan ateş etmesi değil. Onu seviyoruz çünkü o, hepimizin olmak istediği “istifasını basıp çıkan” ofis çalışanı.

Dikkatli bakarsanız, John Wick evreni aslında fantastik bir yeraltı dünyası değil, modern iş hayatının ve plazaların abartılı bir yansımasıdır.

Aksiyon filmlerinde kahramanlar genellikle kamuflaj giyer, atletle dolaşır ya da deri ceketler çeker. John Wick ise asla takım elbisesini çıkarmaz. Kravatı, gömleği ve kol düğmeleriyle, savaşa giden bir askerden çok, önemli bir yönetim kurulu toplantısına giden bir genel müdür gibi görünür. Wick’in zırhı askeri teçhizat değil, resmi kıyafetidir. Bu görsel tercih seyirciye bilinçaltında şu mesajı verir: “Bu adam savaşçı değil, mesaiye kalmış bir personel.”

Serideki “Yüksek Masa”, yüzünü nadiren gördüğümüz, kararları sorgulanamayan, acımasız ve dokunulmaz yönetim kuruludur. Onlar için sahadaki personelin (John) duygularının, yaşadığı travmanın (ölen karısı ve köpeği) hiçbir önemi yoktur. Şirket (Masa), sadece yıl sonu hedeflerine ve sonuçlara bakar. Eğer şirketin kurallarına uymazsanız, geçmişte ne kadar kâr ettirdiğinizin bir önemi yoktur, anında harcanırsınız.

Continental Otelleri, bu dünyanın şirket binalarıdır. Winston ise şubeyi idare etmeye çalışan, hem genel merkezle (Masa) arasını iyi tutmaya çalışan hem de personeli (John) korumaya çalışan arada kalmış “Bölge Müdürü”dür. Otelin katı kuralları (“Otel sınırları içinde iş yapılamaz”), şirketlerin İnsan Kaynakları yönetmelikleridir.

Excommunicado (Aforoz): Bu terim, iş dünyasındaki tazminatsız kovulma ve kara listeye alınmanın uç halidir. Şirket kartınızın iptal edilmesi, sigortanızın kesilmesi ve sektörde adınızın sakıncalıya çıkmasıdır. John Wick, 3. filmden itibaren aslında kovulmuş ve referansları yakılmış bir çalışanın hayatta kalma mücadelesini verir.

John Wick evreninde kullanılan altın paraların dış dünyada (bakkalda, emlakçıda) bir geçerliliği yoktur. Sikkeler sadece camia içinde geçerlidir. Bu, iş hayatındaki “Çevre/network” ve “Hatır” kültürünün somutlaşmış halidir. İş dünyasında da bazen para geçmez, tanıdık geçer, hatır geçer. John’un harcadığı her sikke, aslında kariyeri boyunca biriktirdiği kredisidir. Mühür ise, meşhur “Sen benim sırtımı kaşı, ben de senin” anlaşmasının kanlı senedidir. Geçmişte birinden yardım alarak (terfi ederek) borçlanmışsınızdır ve o kişi günü geldiğinde diyetini ister.

John’un savaştığı yüzlerce tetikçi “Ayın Elemanı” olmak isteyen, prim ve ikramiye peşinde koşan, terfi alabilmek için en başarılı iş arkadaşının bile ayağını kaydırmaktan çekinmeyen hırslı mesai arkadaşlarıdır. Telefonlarına gelen mesaj (John’un başına konan ödül), aslında üst yönetimden gelen “Kimi işten attırırsanız/geçerseniz onun koltuğu (ve primi) sizin olur” e-postasıdır. John’un her kavgası, aslında ofiste arkasından çevrilen dolaplara, mobbinge ve dedikodulara verdiği fiziksel bir cevaptır.

John Wick ilk filmde ne istiyordu? Emekli olmak. Huzur. Evinde oturup yasını tutmak. Yani modern çalışanın en büyük hayali olan “Güneyde bir kasabaya yerleşip emekli olma” hedefine ulaşmıştı ama şirket onu geri çağırdı. “Senin yeteneğine ihtiyacımız var, bizi bırakamazsın” dediler. John Wick serisi, “Tükenmişlik Sendromu”nun vücut bulmuş halidir. Yorgundur, yaralıdır, bezgindir ama sistem onu sürekli “performans göstermeye” zorlar.

Biz bu filmi izlerken patlamış mısır yiyip eğleniyoruz sanıyoruz ama aslında bilinçaltımızda bir terapi seansı yaşıyoruz. Ofiste bize mobbing uygulayan müdüre, arkamızdan kuyu kazan iş arkadaşımıza, bizi insan değil rakam olarak gören yönetim kuruluna atamadığımız yumruğu John Wick bizim yerimize atıyor.

John Wick, masa başı çalışanının gerçekleşmemiş rüyasıdır.

Violent Cop / Vahşi Polis (1989)

Ertan Tunc — Thu, 22 Jan 2026 07:15:51 +0000

Önce IMDb’deki fahiş hataları düzelterek başlayayım, kaynağım Lowenstein’ın kitabındaki Takeshi Kitano söyleşisi ile film ekibinden bazı kişilerle yapılan bir röportaj. Ülkesinde önce manzai komedyeni olarak büyük bir şöhret yapan, birkaç yıl içinde çok popüler bir televizyon figürüne dönüşen “Beat Takeshi” (Kitano) kısa bir süre sonra bu modanın son bulacağından ve hâliyle popülaritesini yitireceğinden endişe ederek, yani gelecek kaygısıyla, 1980 yılından itibaren sinema filmlerine de sıcak bakmaya başlıyor. Önce seslendirme işleri geliyor, daha sonra doğal olarak komedi rolleri. Ardından dramatik roller öneriliyor. Yapımcıların amacı, Kitano’nun olağanüstü popülaritesinden faydalanmak. Kitano bir dram oyuncusu değil ama buradan ekmek çıkabilir diye olaya balıklama atlıyor, karşılıklı menfaate dayalı bir durum yani.

Yönetmen Nagisa Oshima, David Bowie’nin oynayacağı Merry Christmas, Mr. Lawrence (Furyo) filmi için Takeshi Kitano’ya da bir rol teklif ettiğinde karakteri doğru düzgün incelemiyor bile, tek bir şartla kabul ediyor: “Sette bana bağırmak yok.” Çekimler sırasında estirdiği sözlü terörle meşhur olan Nagisa Oshima, Kitano’ya söz veriyor ve sette repliklerini sık sık unutup yönetmeni çıldırtmasına rağmen, adamcağız yemin ettiği için ağzını açıp tek laf etmiyor. Çekimler sona eriyor, post-prodüksiyon tamamlanıyor ve Merry Christmas, Mr. Lawrence gösterime giriyor. Filmin vizyondaki ikinci gününde acaba seyirci bu dramatik rolümü nasıl karşılamış diye merak eden Kitano gizlice bir sinema salonuna giriyor ve o deneyimi şu cümlelerle anlatıyor: “Ben daha ekranda görünür görünmez salondaki her bir seyirci kahkahalarla gülmeye başladı. Resmen şoka girdim, kendimi aşağılanmış hissettim çünkü oynadığım karakterin gülünecek bir tarafı yoktu! O gün yemin ettim, rol alacağım film ve dizilerde artık ciddi ve karanlık karakterleri oynayacaktım. Öyle de yaptım.” Kitano buradaki amacının “ciddi bir aktör” olarak algılanmak olduğunu söylüyor. Yıllarca bu tip karakterlere hayat veriyor. Sonunda komedi ve aksiyon karışımı bir senaryoya sahip olan Vahşi Polis / Sert Polis (Violent Cop) filminde oynama teklifi alıyor. Filmin yönetmeni Kinji Fukasaku olacak. Senaryo yazılmış. Ekip belli. Kitano sadece oyuncu olarak görev alacak.