Zehra Yiğit – Öteki Sinema

Bize Bi’şey Olmaz (2026)

Zehra Yiğit — Wed, 15 Apr 2026 12:29:22 +0000

Bazı hikayeler yeni görünür ama hissettirdikleri tanıdıktır. Son dönemde ilişki merkezli dizilerin sayısı belirgin biçimde arttı. Ancak bu artış yeni hikayeler üretmekten çok, aynı ilişki döngüsünü farklı yüzlerle yeniden kuruyor. Bize Bi’şey Olmaz da bu hattın güncel örneklerinden biri. Üstelik mesele yalnızca hikayelerin benzerliği değil. Bu diziler, ilişkiyi anlatmaktan öte, onun açıklama biçimini estetize ediyor.

Kadın Doğulmaz Kadın Olunur: Sultana ve Tuba Büyüküstün

Zehra Yiğit — Wed, 01 Apr 2026 10:42:00 +0000

“Kadın doğulmaz, kadın olunur.”
Simone de Beauvoir

Ali Kemal Güven ve Erdi Işık’ın son dönem sinemamızda, ana akım anlatı kalıplarının dışına taşan ve öznelik biçimlerine doğrudan temas eden bir anlatı hattı kurdukları dikkat çekmektedir. Güven’in yazıp yönettiği Kraliçe Fabrikada ve Çilingir Sofrası ile Işık’ın senarist olarak katkı sunduğu LCV, Kül, On Saniye ve Mukadderat filmleri, Türkiye’de yerleşik “makbul” kadınlık ve erkeklik temsillerini çözerek yeniden kurarlar. Bu filmler, karakterlerini sabit ve bütünlüklü kimlikler yerine kırılgan, çelişkili ve dönüşüm halinde öznelikler olarak ele alırlar. Böylece toplumsal normların içselleştirilme ve gündelik yaşam içinde yeniden üretilme süreçlerini görünür kılan temsil biçimlerinin sınırlarını zorlarlar.

Güven ve Işık’ın İstanbul Film Festivali’nde yarışacak yeni filmleri Sultana’nın, bu temsil rejimini sürdürerek benzer bir sorgulama hattını devam ettirmesi beklenebilir. Fragmanda yer alan sahneler, gece kulübünde kadınlar arasındaki hiyerarşi ve rekabetin beden üzerinden kurulduğuna işaret etmektedir. Söz konusu iktidar düzeninin arka planında erkek egemen bir yapının etkisi sezilirken, yönetmenlerin önceki filmleri göz önünde bulundurulduğunda, bu hiyerarşik ve denetleyici yapının filmde de görünür kılınarak eleştirel bir mesafeye açılması muhtemel görünmektedir.

Temsilin Yer Değiştirmesi: Sarı Zarflar (2026)

Zehra Yiğit — Sat, 14 Mar 2026 09:40:54 +0000

İlker Çatak’ın Berlinale’de Altın Ayı ile ödüllendirilen filmi Sarı Zarflar (Gelbe Briefe), politik baskıyı doğrudan temsil etmek yerine onu mekan, zaman ve temsil stratejileri üzerinden dolaylı bir estetik kurgu içinde görünür kılar. Ankara’nın tiyatro çevresinde tanınan Aziz ve Derya çiftinin giderek daralan yaşam alanını anlatan film, politik yaptırımların birey üzerindeki etkisini büyük dramatik kırılmalar yerine gündelik hayatın küçük ama anlamlı çatlaklarında açığa çıkarır.

Anlatı bir tiyatro oyununun kapanış anıyla açılır. Sahnede, başrol olan Derya ve ekip arkadaşlarını ayakta alkışlayan izleyiciler ve onlara gururla bakan oyun yazarı ve akademisyen Aziz perdeye yansır. Bu dramatik başlangıç, oyuncu isimlerinin jenerikte alışılagelmişin dışında -örneğin “Tansu Biçer als Aziz Tufan”- biçiminde sunulmasıyla birleşir. Almanca’da “als” kelimesi “-rolünde/olarak” anlamına gelir ve oyuncunun bir karakteri temsil ettiğini açık biçimde vurgular. Tiyatro geleneğinden ödünç alınan bu gösterim biçimi, oyuncunun sahnede sadece bir karakteri temsil ettiğini izleyiciye Brechtyen bir biçimde anımsatır. Böylece filmin daha en başından, temsil ile gerçeklik arasındaki sınırların sorgulanacağını haberdar eden bir anlatı dili kurulur.

Arzunun Nesnesi Olarak Füsun: Masumiyet Müzesi (2026)

Zehra Yiğit — Thu, 05 Mar 2026 12:31:27 +0000

Aşk gerçekten iki kişi arasında kurulan bir bağ mıdır, yoksa öznenin kendi içindeki bir eksikliğin etrafında inşa ettiği bir kurgu mudur? Bu sorunun cevabı, Kemal’in tescilli ve “tam” görünen hayatının Füsun ile karşılaşmasıyla nasıl sarsıldığında gizlidir. Varlıklı bir aile, Nişantaşı’nın seçkin çevresi, Batılı eğitim ve sınıfsal konumuyla uyumlu bir nişanlı ile Kemal için her şey “yerli yerinde” görünmektedir. Ancak bu konforlu bütünlük, henüz farkında olmadığı o sarsıcı itirafla gölgelenir: “Hayatımın en mutlu anıymış, bilmiyordum.”

Bir İsim Meselesi: Yahya ile Derya

Zehra Yiğit — Thu, 12 Feb 2026 10:54:46 +0000

İnsan, alıştığı duygusal ritim kesintiye uğradığında, kaybın gerçekte neye ait olduğunu çoğu zaman geriye bakarak kavrayabiliyor. Türkiye’den Münih’e gelmek, duyguların nasıl dile getirildiğine ve hangi bağlamlarda meşru sayıldığına ilişkin örtük kurallarla yeniden karşılaşmama imkan veriyor. Gündelik etkileşimlerde tekrar eden küçük sorular ve jestler, farklı toplumlarda anlamın nasıl üretildiğini ve dolaşıma sokulduğunu gözlemlemek için verimli bir temas alanı açıyor. Bu temas alanında sıkça karşıma çıkan sorulardan biri “Siz Türklerde isimlerin genellikle anlam taşıdığı söylenir. Sizin isminizin de bir anlamı var mı?” sorusu. İlk bakışta basit bir merak ifadesi gibi görünen bu soru, aslında farklı anlamlandırma biçimlerinin ve duygu rejimlerinin kesiştiği bir eşiğe işaret ediyor. Duygunun aldığı biçim, onu yaşayan öznenin içinde bulunduğu kültürel ve tarihsel bağlamla oluşuyor ve okunuyor. Genellediğimde Almanya’da isimler gündelik hayatta daha çok pratik bir kimlik işareti olarak kullanılırken, Türkiye’de isimler ise çoğu zaman bir hikaye taşıyor. İsim verme pratiği, bireyin yaşam seyrine yön verebileceği düşünülen mana, kader, ahlak ve beklentiyle örülü bir anlam alanı içinde düşünülüyor. Bu yüzden isim kulağa üfleniyor.

Algoritmik Aşk: Evet, Hayır, Belki (2025)

Zehra Yiğit — Wed, 04 Feb 2026 11:07:39 +0000

Romantik komedi türü çoğu zaman “hafif” olarak etiketlenir. Ancak bu hafiflik, türün dramatik açıdan yüzeysel olduğu anlamına gelmez. Aksine romantik komedi, klasik dramatürjinin en disiplinli ve en titiz biçimde işleyen alanlarından birisidir. Romantik komedi filmlerinde yüzeyde bir aşk hikayesi anlatılıyormuş gibi görünse de, bu anlatının asıl odağında aşkın kendisinden çok aşk aracılığıyla tetiklenen içsel dönüşüm yer alır. Türün dramatik başarısı, romantik birleşmeden çok, karakterin kendilik algısında meydana gelen kırılma anlarının tutarlılığıyla ölçülür. Bu bağlamda romantik komedi, esasen “ilişki kurma”dan önce gelen bir “kendilik kurma” anlatısıdır. Dolayısıyla asıl önemli soru şudur: Bu iki insan, süreç boyunca kendileriyle ilgili neyi fark edeceklerdir?

Netflix’te yayımlanan Evet, Hayır, Belki, Almanya’da yaşayan Türkiye kökenli mimar Mavi ile kendi aile şirketinde avukat olarak çalışan Can’ın ilişkisini merkeze alan bir romantik komedidir. Film, Can’ın Mavi’ye evlenme teklif etmeye hazırlanması ve Mavi’nin bu fikre mesafeli durmasıyla açılır. Mavi, kariyerinde önemli bir eşiğe gelmiş ama hayatının yönüne dair henüz net bir karar verememiştir. Açılış sahnesinde evlenme teklifini gerçekleştiremeyen Can, bu adımı İstanbul’da atmaya karar verir ve on günlük bir tatil planlar. Çift, bu belirsizlik eşliğinde İstanbul’a doğru bir yolculuğa çıkar.

Krampus, Papaz ve Reyhan

Zehra Yiğit — Mon, 15 Dec 2025 10:13:07 +0000

Koruyucu Düzenin Askıya Alınması

Yönetmenliğini Gabriele Neudecker’ın üstlendiği 2019 yapımı Greeting from Krampus belgeseliyle varlıklarından haberdar olduğum geleneksel Krampus etkinliklerini bugün Münih’te, modern şehir yaşamının tam ortasında izleme fırsatı buldum.

Krampus geleneği, Alp bölgesinde yaklaşık beş yüzyıldır varlığını sürdüren köklü bir kültürel gelenek. Özellikle 16. yüzyıldan itibaren, kötü davranışlarda bulunan çocukları sembolik olarak cezalandırdığına inanılan uzun boynuzlu, kara postlu ve korkutucu Krampus figürleriyle sokak geçitleri düzenlenmiş, zamanla Hristiyanlık etkisiyle bu ritüeller Noel dönemi pratiklerine eklemlenmiş ve Aziz Nikola geleneğiyle birlikte anılmaya başlanmıştır. Ritüelin temel amacı, toplumsal ahlakı, sınırları ve kabul edilen davranış normlarını halka hatırlatmaktır. Bu yüzden etkinliklere malzeme olan korku, caydırıcı bir unsur olduğu kadar düzen kurucu, öğretici ve törensel bir araç olarak da işlev görüyor. Etkinliklerde Krampuslarla beraber Saint Nikolaus da (bugün popüler kültürde Noel Baba olarak tanıdığımız figür) yürür. Saint Nikolaus, erken Hristiyanlık geleneğinde ahlaki otoriteyi, adaleti ve toplumsal düzeni temsil eden bir piskopos figürüdür. Çocukları ödüllendirmesi kadar, davranışları değerlendiren ve yargılayan bir konuma da sahiptir. Krampus ise bu yargının karanlık yüzünü, yani cezalandırma ihtimalini görünür kılar. İyi ile kötü, ödül ile ceza arasındaki bu ikilik, geleneğin temel dramatik yapısını oluşturur.

Fotoğraflar, Filmler ve Sessiz Miraslar: Göç Hafızasını Okumak

Zehra Yiğit — Sun, 07 Dec 2025 16:25:12 +0000

40 m² Almanya ve Berlin in Berlin

Ailelerimizin deneyimleri çoğu zaman bize sözlü anlatılar, fotoğraflar ve nesneler üzerinden aktarılırken, bu anlatılar birer kolektif bellek oluşturuyor. Bu belleğin içine bazen çocukluğumuzda anlamlandıramadığımız küçük bir an, eski bir valize sinmiş koku ya da yıllardır saklanan bir mektup da ekleniyor. Tam da bu nedenle, göçmen ailelerin hikayeleri, özellikle Almanya’ya ‘geçici işçilik’ için giden kuşakların deneyimleri, çoğu kişinin kendi geçmişindeki boşlukları doldurmak için dönüp tekrar tekrar baktığı önemli bir kaynak haline geliyor.

Ben de bu izi sürerken kendimi geçen yıl Almanya’da, Münster Üniversitesi’nde Görsel Antropoloji, Medya ve Belgesel Pratikleri alanında ikinci yüksek lisansımı yaparken buldum. Sinema çalışmalarımı antropolojiyle birleştirme düşüncesi uzun süredir içimdeydi. Fakat Münster’i seçmemdeki en güçlü sebep, 1962’de geçici işçi (Gastarbeiter) olarak Almanya’ya giden babamın ilk çalıştığı yer olan Essen’deki Zollverein maden ocağına yakınlığıydı. Böylece Kilikya’ya Yolculuk belgeselimizin ikinci ayağı için göçmen hikayelerinin izini daha içeriden, daha somut bir zeminde sürebileceğimi biliyordum.

İktidarın Gölgesi: Veliaht (2025)

Zehra Yiğit — Mon, 22 Sep 2025 17:07:31 +0000

Veliaht dizisi seferini tamamlamış sabaha karşı güneş doğarken Esenler otogarına yaklaşan Doğu Kapı Seyahat’in, yolun ve otogarın görüntüleri ile başlar. Muavinin anonsu yolculara geçmiş olsun dileklerini iletip bir sonraki yolculukta buluşmak üzere esenlikler dilerken, fonda arabesk bir melodi yükselir: “Solmadan gel artık aşkımın gülü…” Bütün bu unsurlar Türkiye’de otobüs yolculuklarının kültürel ritmini sahneye taşıyan birer iz olarak Veliaht dizisinin evrenine eklenir.

Seferini tamamlayan otobüs perona girdiğinde ise yolun bu içsel atmosferine, Esenler otogarının dışsal ve kamusal atmosferi eklemlenir. Çok geniş, beton ağırlıklı, katlı mimarisi ile dikkat çeken otogarda sarılanlar, kavuşanlar, uzun yolun yorgunluğunu taşıyan yolcular, tavla oynayan çalışanlar, simit satan satıcılar, otogara giriş yapan arabalar, cam silen muavinler görülürken otogarın bakımsızlığı, düzensizliği ve karmaşası da ekranı doldurur. Bütün bu figürler, otogarın sürekliliğini ve işleyişini sağlayan görünmez ağların parçası olarak okunabilir. Onların varlığı, mekanın normatif ve hiyerarşik düzenini sürekli olarak yeniden üretir. Otogar bu hali ile yalnızca bir ulaşım merkezi değil, toplumsal ilişkilerin ve duygusal alışverişin gözlemlenebileceği bir mikrokozmos işlevi görür.

Mizah, Kırılganlık ve Direnç: Modern Kadının “Yalnızlığı”

Zehra Yiğit — Thu, 04 Sep 2025 10:48:49 +0000

Gökyüzünde Yalnız Gezen Yıldızlar

Dün, İrem Sak’ın kaleme alıp başrolünü başarı ile üstlendiği Modern Kadın dizisinin on bölümünü bir oturuşta izledim. Filmin ana karakteri Pınar’ın yalnızlığına vurgu yapılan bölüme geldiğimde ise Pınar’ın söylediği Gökyüzünde Yalnız Gezen Yıldızlar şarkısı, üniversite arkadaşımın nişan törenindeki hüzünlü bir anıya beni götürdü. Henüz 21 yaşındayız. Saat dokuzu çoktan geçmiş ancak müstakbel nişanlı ortada yok. Arkadaşımın heyecanı ve neşesi ise yerini üzüntü ve acıya bırakmış. Sevgilisi tarafından kendi nişan törenlerinde yalnız bırakılan arkadaşım, balkona çıkmış yakmış sigarasını gecenin karanlığında, Gözyüzünde Yalnız Gezen Yıldızlar şarkısını mırıldanıyor…

Yaklaşık yirmi beş yıl sonra bugün aynı şarkının başka bir kadının Pınar’ın sesinden yükselişi, içimde bir burukluk yarattı. Pınar’ın sesi, yalnızca bir şarkıyı söylemiyordu aslında, kadınlığın farklı dönemlerde, farklı mekanlarda yankılanan ortak deneyimlerinin de yankısına dönüşüyordu.

42. Münih Film Festivali İzlenimleri III

Zehra Yiğit — Wed, 06 Aug 2025 11:21:59 +0000

Hepimizin kentlere bakışı zaman içinde, bireysel deneyim ve birikimlerin etkisiyle değişir. Her insanın ayrı bir iç haritası vardır anılarıyla şekillenen. Bu çerçevede festival mekanları da aslında sadece fiziksel birer gösterim alanları değildir. Festivaller kolektif ve bireysel deneyimlerin içi içe geçtiği kültürel alanlardır da; yeni karşılaşmaların, unutulmayan filmlerin, belki aşkların ya da yalnızlıkların, neşenin ya da hüznün de mekanlarıdır, bireysel haritalarda iz bırakan.

Bu durum yalnızca festival atmosferiyle sınırlı da değildir; bazı film salonlarının kendilerine özgü ruhları da vardır, hikayelerini bizlerle paylaşan; Deutsche Theater, Deutsches Museum, Theatiner Filmkunst gibi. Bu mekanlar aynı zamanda sinema tarihinin belleğini taşıyan ve yaşatan mekanlardır da.

Diğer yandan bazı filmlerde mekan yalnızca bir arka plan değildir, anlatının kurucu öğesidir de. Hatta zaman zaman bir mekanın, filmin ana karakterlerinden birine dönüştüğü de görülür, mekan karakterlerle birlikte değişir, hikayenin içine çeken aktif bir özne olur.

42. Münih Film Festivali İzlenimleri II

Zehra Yiğit — Sat, 12 Jul 2025 11:48:12 +0000

Bu yıl 42. Münih Film Festivali’nin en önemli konuklarından biri şüphesiz Gillian Anderson idi. Anderson, 1 Temmuz 2025 tarihinde Münih Film Festivali’nde CineMerit Ödülü ile onurlandırıldı. Bu prestijli onur, festival kapsamında kendisine takdim edildi. Anderson burada The Salt Path filminin galasına da katıldı ve sevenleri ile buluştu.

Bir diğer önemli konuk ise Stellan Skarsgard idi, usta oyuncu 29 Haziran 2025’te aynı ödülle ödüllendirildi. Sentimental Value filminin gösterimi için Münih’e gelen Skarsgard’a ilgi yoğundu. Oyuncu kadar film de elbette festivalin en merakla beklenen yapımlarından biri idi. Joachim Trier’in yönetmenliğini yaptığı Sentimental Value hatırlanacağı üzere Cannes Film Festivali’nde prömiyer yaptı ve Grand Prix (festivale jüri ödülü) ile ödüllendirildi. The Worst Person in the World (Dünyanın En Kötü İnsanı) filminde izlemeye doyamadığım Aksel ve Julie’ye hayat veren Anders Danielsen Lie ile Renate Reinsve bu filmde yine bir aradalar.

Bu yıl festivalde Cannes’dan gelen epeyce film mevcuttu. Festivalin Un Certain Regard bölümünde jüri özel ödülü kazanan Un Poeta (A Poet), jüri özel ödülü (mansiyon) alan Oliver Laxe imzalı Sirât, Cannes’da gösterimi yapılan ve merakla beklediğim bir diğer film olan Richard Linklater imzalı Nouvelle Vague ile yine Cannes’dan gelen Harris Dickinson imzalı Urchin ve Mascha Schilinski imzalı In die Sonne Schauen da festival filmleri arasında bulunuyor.

Türk Dizilerinde Prenses Figürünün Evrimi ve Çift Kişilik Oda (2025)

Zehra Yiğit — Thu, 03 Jul 2025 08:05:47 +0000

Masallardan Modern Melodrama

Pamuk Prenses (Snow White), Uyuyan Güzel (Aurora), Külkedisi (Cinderalla), Rapunzel, Güzel ve Çirkin (Belle) gibi klasik masallar evrensel anlatılar sunarlar. Bu masallarda, idealize edilen sihirli bir aşk, genellikle prens ve prenses arasındaki olağanüstü ve sihirli bir bağ olarak öne çıkar. Prensesler, güzellik, zarafet, iyilik, masumiyet ve sabır gibi geleneksel erdemlerle donatılırken, aynı zamanda pasif ve kurtarılmaya muhtaç figürler olarak da tasvir edilir. Prensler ise prenseslerin aksine güçlü, cesur, soylu ve kurtarıcı bir kahraman olarak prenseslerin kaderini değiştirecek birer figür olarak tasarlanırlar. Üvey annesi tarafından zehirlenen ve ölümcül bir uykuya yatan, adını dahi bilmediğimiz Pamuk Prensesi, prens bulur, onu öper ve cesareti, sevgisi ile prensesi hayata döndürür, Uyuyan Güzel’de de prenses kötü bir büyü nedeniyle yüz yıl sürecek derin bir uykuya dalmıştır. Öpücüğü ile prensesi kurtaran ve laneti bozan yine prenstir.

42. Münih Film Festivali Kültürel Çeşitliliğe Alan Açıyor

Zehra Yiğit — Tue, 01 Jul 2025 13:15:41 +0000

27 Haziran-6 Temmuz 2025 tarihleri arasında düzenlenen 42. Münih Film Festivali, 28 Haziran Cumartesi günü Gasteig HP8’de gerçekleştirilen şenlikli açılış töreniyle resmen başladı. Etkinliğe yaklaşık 1.600 davetli katılarak festivalin coşkulu başlangıcına tanıklık etti.

13-23 Şubat 2025 tarihleri arasında düzenlenen Berlinale, yoğun kar yağışı ve dondurucu soğuklar eşliğinde gerçekleşirken; Münih Film Festivali ise sabırsızlıkla beklediğim güneşli günlere denk geldi. Elbette Münih’in yağmursuz bir yüzü pek nadirdir; ancak buna rağmen konuklar sabah saatlerinde Isar Nehri kıyısında serinleme fırsatı da bulabildiler. Münih denildiğinde pek çok kişinin aklına ilk olarak kentin ikonik bira kültürü gelir; Octoberfest’le beraber Englischer Garten’daki Chinesischer Turm Biergarten veya Augustiner-Keller gibi klasik örneklerini verebileceğimiz bira bahçeleri ve Augustiner Bräu, Löwenbräu, Hofbräu München, Paulaner, Hacker-Pschorr, Spaten-Franziskaner gibi fabrikalar, hem kentte hem de dünyada Münchner Bier (Münih Birası) markasını temsil ederler. Münih’te biranın bir litrelik bira bardaklarında (Masskrug) içilmesi klasik bir gelenek iken ayrıca bir bira bahçesi yasasından (Bayerisches Biergartenrecht) bahsedilir ki bu da 1812’de Bavyera Kralı I. Maximilian tarafından çıkarılan bir yasa. Bu yasa halka açık bira bahçelerine, halkın yiyeceğini getirmesine izin verilmesini kapsıyor. Bira festivaliyle, yasasıyla, üretimiyle bu kadar Münih’te varlığını hissettirirken festival organizasyonu da bu geleneği yaşatarak katılımcılara festival çantasının içerisine katalog, program, tanıtımlarla birlikte “Bierpassport”u da koymuş. HB München’in Beergarden Convention alanında sunduğu ücretsiz bira ikramları, sinema keyfini kentin kültürel dokusuyla bütünleştirme yönünde, ve elbette sponsorluk anlamında da festival için önemli.

İzlediğim film ve dizilerden bahsedeyim biraz da.

İstanbul’un Çok Katmanlı Hafızasında Kadın Bedenleri ve Arayışları: İstanbul Ansiklopedisi (2025)

Zehra Yiğit — Fri, 25 Apr 2025 08:35:12 +0000

Netflix’te yayınlanan İstanbul Ansiklopedisi isimli dizi Reşat Ekrem Koçu’nun hazine değerindeki ansiklopedik yapıtından ilhamla yola çıkıyor. Anlatısında bu çalışmayı önce üniversite düzeyinde bir derse dönüştüren (ki bu dersi zekice bir hamle ile Pelin Batu’ya verdiren), ardından yeni karakter ve hikâye örgüleri aracılığıyla, bir anlamda bu ansiklopediyi yeniden yazmaya niyetlenen senarist ve yönetmen Selman Nacar, İstanbul’un çok katmanlı yapısını ve kuşaklar arası ilişkilerini özgün bir bakış açısıyla yorumluyor.(1)

Dizi iki ana karaktere yakın çekimlerle başlıyor. Zehra’nın bavuluna (bir anlamda dünyasına) yapılan yakın çekim sonrası, kapüşonlu uzun kollu tişörtü ile yürürken görüyoruz önce, sonra da bir doktor olan Nesrin cerrahi operasyonda yansıyor kadraja.