Korku Sineması – Öteki Sinema

Sinema Tarihinin İçine Şeytan Kaçmış En Garip Objeleri

Murat Kızılca — Thu, 21 Nov 2019 15:47:48 +0000

‘Demonic possession’ (şeytan girmesi) ya da daha kısa yoldan ifade edildiği gibi ‘possession’ filmlerini bilirsiniz. İnsanları -sanki kendi haline bıraksan hiç öyle bir niyetleri olmayacakmış gibi- kötü yola sevk etmeye ant içmiş şeytani varlıklar, sinema tarihi boyunca envaiçeşit yol yöntem deneyerek, insanlığın başına örmedik çorap bırakmadılar. Sinemanın emekleme döneminden itibaren faaliyette olan şeytani varlıklar, Rosemary’s Baby (1968) gibi filmlerle dünyaya inip kendi öz çocuklarını dünyaya getirmeye çalışırlarken, The Exorcist (1973) gibi filmlerle de masum çocukları şahsi hesaplaşmalarına alet ettiler. Bilhassa The Exorcist’in dünya çapındaki başarısından sonra bir hayli popülerleşen ve zaman içerisinde kimi altın dönemler yaşayan ‘demonic possession’ alt türü, şeytani varlıkları insanların içine sokup çıkarmakla ilgili bütün doneleri tüketince, bu sefer de çeşitli objeleri kullanarak kendine yeni alanlar açma yoluna gitti. İçinde bulunduğumuz on yıllık dönemde ana akım sinemanın korku kanadını domine etmeye soyunan James Wan ve şürekâsının elinden çıkma Annabelle serisi ve buna benzer bir dolu filmdeki içine şeytan kaçmış oyuncak bebekler, listemizdeki diğer filmlerde yer alan objelerin garipliği yanında inanın bir hayli masum kalacak. Bu iddialı girişten sonra hemen listemize geçmekte yarar var sanırım.

Not: Listedeki filmler yapım yıllarına göre sıraya dizilmiştir.

Death Bed: The Bed That Eats (1977)

Türkiye’de Yayımlanan Korku Sineması Hakkındaki Kitaplar

Fatih Danacı — Tue, 16 Apr 2019 10:50:45 +0000

Ülkemizde korku sineması severlerin uzun yıllar boyunca yaşadığı en büyük sorunlardan biri Türkçe yazılmış kaynak ve başvuru kitapların yetersizliğiydi. Bu sorun günümüzde bir miktar da olsa aşılmış durumda. Gerek yayınevleri tarafından basılan kitaplar, gerek süreli yayınların tutumları, gerek korku kültürüne yönelik yapılan akademik çalışmalar, gerekse de bu mecrada üretim yapan internet siteleri bu açığı kapadı. Peki, rotamızı geçmişe çevirdiğimizde korku sineması hakkında yazılmış hangi kitaplarla karşılaşırız? Sinema; ücretsiz ya da ücretli internet platformlarıyla bilgisayarımıza, yüzlerce kanaldan oluşan televizyon yayınları aracılığıyla evimize, hatta cebimize kadar gelmişken bu büyük endüstriyi anlatmak için yayıncılık sektörü neler yaptı? Genelde sinema sanatı, özelde ise korku sinemasına yönelik eğilimler sonucu ortaya çıkan ve yayınevleri ile yazarların ihtiyaç duyduğu motivasyonu sağlayan bu dönemde ne gibi eserler yazıldı? İşte bu yazıda, süreli yayınlarda yer alan ve korku sinemasını doğrudan ya da dolaylı anlatan yazıları tenzih ederek tam bir külliyata olmasa bile önemli olabileceğini düşündüğümüz bazı kitaplara kronolojik bir şekilde yer vererek bu soruları yanıtlamayı amaçlıyoruz.

Bu çerçevede karşımıza çıkan kitaplardan bir tanesi için 1965 yılı işaret edilebilir. Afif Yesari, “halkımızın, sinema sanatına gösterdiği ilgi göz önünde tutularak” yazıldığını vurguladığı “Artist Olmak” (1965) kitabında artist olmaya hevesli gençlere bilgiler verir. Bunun yanı sıra sinema konusunda çeşitli konulara da değinir ve senaryo örneği olarak öykü/sinopsis/senaryo karışımı “Korku” adlı özgün bir film hikâyesi kaleme alır. Esrarengiz bir köşkte hortladığına inanılan Azra adlı bir karakteri anlatan hikâye, korku sinemasına yönelik araştırma niteliği taşımasa da bir noktada korku filmlerinin temel arketiplerini sunması açısından dikkate değerdir.

Ansiklopedik çalışmaları ya da içinde korku ile doğrudan bağlantılı olan kültür-sanat ansiklopedilerini kitap kategorisi altında değerlendirmeyip çalışmamız içine dâhil etmesek de rahmetli sinema yazarı ve tarihçisi Rekin Teksoy’un emeği ile hem fasikül hem de kaliteli bir ciltle 1975 yılında yayımlanan “Arkın Sinema Ansiklopedisi”ni anmak gerekir. Daha fazla olması planlanan ancak iki ciltte ve toplam 480 sayfa ile son bulan ansiklopedi içinde korku sinemasına geniş yer ayrılır; konu hakkında açılan çeşitli başlıklar, örnekler ve bol görsel ile desteklenir. Birinci cildin sonunda “Korku Sineması” maddesi yer alır ve daha çok korku sinemasının gizem, suç, gerilim alt türlerine yakın örnekleri anlatılır (223-240’ıncı sayfalar arası). İkinci ciltte ise kaldığı yerden devam eder ve fantastik, doğaüstü, okültist öğeler içeren korku filmlerine yer verilir ve “Vampirler”, “Şeytanla Anlaşanlar”, “İnsanımsılar”, “Yaşayan Ölüler”, “Hayaletler Arasında” gibi alt başlıklar ile konuya genel bir bakış yapılır (241-264’üncü sayfalar arası).

Korku Sinemasının Kötü Çocukları

Fatih Danacı — Sat, 02 Mar 2019 10:35:15 +0000

İyi bir sinema filmi yaratılırken (hem pre-production hem de production aşamasında) karakter profillerinin çizilmesi önem arz etmektedir. Başta ana karakter olmak üzere tüm karakterlerin senaryonun yazım sürecinde detaylandırılması, konu bütünlüğüne dahil edilmesi, gereksiz detaylardan arındırılması ya da doğru detaylarla karakterizasyonun sağlamlaştırılması gerekmektedir. Böylece izleyici ile filmdeki oyuncular arasında kurulacak köprünün temelleri atılmış olacak; izleyici kolayca karakter tahlillerini yaparken, kendisini karakterlerin içinde bulundukları durum, duygu ve ruh hali ile özdeşleştirebilecektir. Konu korku sineması olunca bu öğe çok daha fazla önem kazanmaktadır. Zira, korku sinemasında esas amaç insanoğlunun sahip olduğu “korku” duygusunu tetiklemektir. Bilinmezliğin neden olduğu tedirginlik ve korku duygusunu, ustaca kurgulanmış sekanslar sayesinde açığa çıkarmaktır. Kadın bir karakterin kötü olandan (katil, canavar, vb.) kaçarken yaşadığı panik duygusu, açık denizde köpek balıklarının arasında kalan bir adamın çaresizliği, sakat birinin tehlikeden kaçamaması bunlar arasında gösterilebilir. Örnekleri arttırmak mümkündür. Ancak tehlikenin merkezinde bir çocuk olduğunda işin boyutu değişir. Çünkü çocuklar, herkesten çok daha savunmasız ve masumdurlar. Yüzleşmek zorunda kaldıkları olaylar, izleyende korku, vb. duyguların yanında acıma hissini de beraberinde getirir ve izleyici-film arasındaki bağın güçlenmesine sebep olur. Korku sinemasının çocuk karakterleri kullandığı filmlerin başarısının ardında yatan nedenlerden biri de budur. Ancak korku sineması bu durumu ters yüz de edebilir. Çocuk, mağdur olan pozisyonundan çıkarak kötülüklerin kaynağı olabilir. İşte bu ironi, korku filmleri yapımcılarının ve izleyicilerinin sevdiği bir konudur. Söz konusu çalışma ile korku sinemasının çocuk karakterleri yıllar içinde hangi düzeyde ve nasıl kullandıkları anlatılacak ve temel filmler üzerinden analizi yapılacaktır.

Korku sineması yıllar içinde pek çok alt tür yaratmıştır. Hayalet filmleri, vampir filmleri, slasher filmleri ve daha pek çoğu bu türün, alt türleri olarak farklı dönemlerde doğmuş ve sömürülecek bir akım haline gelmişlerdir. Bunlardan bir tanesi de korku öğesi olarak çocukların kullanıldığı “Kötü Çocuk” (Evil Kid/Evil Child) filmleridir. Ancak bu alt türü diğerlerinden ayıran bazı temel hususlar vardır. Korku, bu alt türde diğer türlerde hiç olmadığı kadar karmaşık sunulur. Nihayetinde öykünün merkezinde bir çocuk vardır. Saf, bozulmamış olan ve her insanın (her insanın olmasa bile çoğu insanın) sevgiyle baktığı çocuklar korku öğesine dönüştürülür. Seyircinin sempatiyle baktığı bir karakter, bir sahne sonra korkunun nedeni olur. İşte bu duygusal değişim bu alt türü diğerlerinden ayıran en temel özelliktir. Çünkü korku, hiç beklenmedik yerden, zararsız bir varlıktan gelir. Bu ironi, korku sinemasının en başarılı örneklerinin ardında da saklıdır. Çoğu listede en iyi korku filmi olarak gösterilen yapımlar ele alındığında temel düzeyde ifade edilen bu tez daha da güçlenecektir. “The Exorcist” (Şeytan, 1973) , “The Omen” (Kehanet, 1976) ve “The Shining” (Cinnet, 1980) filmlerinden ikisinde korku, bir çocuk üzerinden seyirciye aktarılırken, diğer filmde ise dehşete maruz kalan masum bir çocuktur ki onun da psişik güçleri vardır. Ya da modern korku edebiyatının en bilindik isimlerinden biri olan Stephen King, öykülerinin çoğunda korkunun kaynağı olarak ya çocukları kullanır ya da çocukları öykünün merkezine yerleştirir (psişik güçleri olan çocuklar, sıradan çocuklar ya da korkutan çocuklar).

Blair Witch / Blair Cadısı Geri Döndü!

Murat Kızılca — Sat, 17 Sep 2016 08:00:03 +0000

Eylül ayının korku filmlerine şöyle bir göz gezdirdiğimizde, korkuseverleri bir hayli şenlikli bir ayın beklediğini söyleyebiliriz. Aylık bilançoya baktığımızda, gösterime giren/girecek toplam yedi korku filminden dört tanesinin yerli yapım olduğunu görüyoruz: Siccin 3: Cürmü Aşk, Azem 4: Alacakaranlık, Gece Seansı ve Lanet: Uyanış. Her üçü de ABD yapımı olan yabancı korku filmleri ise Friend Request, Blair Witch ve The Girl with All the Gifts. (Bunların dışında bir de yerli korkuları tiye alan bir komedi var; Özgür Bakar’ın yönettiği Korku Komedi: Bana Normal Aktiviteler.) Eylül’ün korku vizyonu adına öne çıkanları ise hiç şüphesiz ki Blair Witch ve Siccin 3.

A’dan Z’ye Korku Sineması

Başak Bıçak — Mon, 29 Jun 2015 08:18:39 +0000

Yedinci ve son sanat olarak adlandırılan sinema mefhumu henüz yüzyılı aşkın bir geçmişe sahip olması nedeniyle akademik açıdan yeterince çözümlenememenin sıkıntılarını yaşamaktadır.

Görsel ve işitsel alanda materyal üreten bir sanat dalının, bir araştırma konusu olarak kabul görmesinden sonra kendisine yazınsal anlamda yer bulabilmesi, sinemanın ülkeler bazında geniş bir bibliyografyaya sahip olmasını geciktirdi. Özellikle Türk dilinde verilen eserlerin azlığı ve yabancı kaynaklı çevirilerin yetersizliği, sinemanın pek çok türünde bilgiye ulaşmayı da zorlaştırıyor.

Hal böyle olunca, sinema alanında dilimizde yapılan her araştırma ayrı bir önem kazanıyor. Hele ki söz konusu eser, kökleri filmin icat edildiğin günlere kadar dayanan korku türünde yapılmışsa… Tuğrul Sezer tarafından, korku sineması üzerine hazırlanan ansiklopedi, sadece türün meraklılarının değil; sinemayla ilgilenen hemen herkesin başvurabileceği, kapsamlı bir eser olmuş…

Çoğu sinema tarihçisine göre, George Méliès’nin 1896 tarihli Şeytanın Şatosu (Le Manoir Diable) ilk korku filmi olsa da, Lumière’lerin seyircide endişe ve panik yaratan Trenin Gara Girişi (L’arrive d’un Train a la Ciotat, 1895) ismini verdikleri film sadece sinemanın değil, aslında türün de başlangıcı olarak addedilebilir. Bu andan itibaren toplumsal değişimler, dönüşümler ve yaşanan gelişmelere paralel bir endişe halinin sinemada boy göstermeye başlaması, tarihsel süreçte korku janrının daha da önem kazanmasına yol açıyor. İlk kitabı Korku Sineması Ansilopedisi’yle, 60’lardan günümüze korku temasının gelişimini inceleyen Tuğrul Sezer, bir türün dönüşümünü ayrıntılarıyla aktarıyor.

The Thing (2011)

Murat Tolga Şen — Fri, 11 Nov 2011 20:30:30 +0000

Altın Portakal’da gırtlağıma kadar festival filmlerine boğulduktan hemen sonra gördüm Şey’i (The Thing)… Açıkcası John Carpenter’s The Fog gibi kültleşmiş John Carpenter filmlerinin yeniden çevrimlerinin başına gelenleri bildiğimden ayaklarımı sürüyerek girdim salona…

Dakikalar boyunca izlenecek, klişelere bulanmış, suyuna çorba bir filmle karşılaşacağımı umarken, o da ne! Uzun zamandır izlemediğim kadar sıkı bir paranoid korku ile karşılaştım ve mahallenin en sıska çocuğundan dayak yemiş gibi şaşkınım. Suratımda mutlu bir sırıtış ile elbette…

Öncelikle korktuğumuzun aksine Şey (The Thing) bir yeniden çevrim değil, 1982’de gösterilen maceranın öncesini anlatan bir “ön hikaye” (prequel). Kısa filmden gelme yönetmen Matthijs van Heijningen Jr. filmini çekerken açıkça Carpenter ustanın ayak izlerini takip etmiş. Kendi stilini gömmek adına giriştiği bu çaba açıkça bir saygı duruşu amacı taşıyor ama orijinal filmden çok onu kültleştiren seyirciye…

1982 tarihli Şey’in (The Thing) hemen başında, Antartika’daki Norveçli ekibin helikopterle kovaladığı köpeği kurtaran, Amerikan bilim enstitüsü 4. istasyonundaki bilim ekibinin yaşadığı, uzaylı istilacı kabusunu izleriz. 2011’in Şey’i (The Thing) ise olayların öncesine ve uzaylı yaşam formunu keşfeden Norveçli bilimcilerin macerasına odaklanıyor. İlk filmin numaralarını başka bir ekip üzerinden tekrarlayan film mükemmel bir final ile ilk filme kancayı atıyor. Hollywood standartlarında kurgu ile sorunsuz akan hikaye ve sert hatlı yüz ifadelerine sahip İskandinav oyuncularını ise izlemek keyif veriyor. Dr. Sander Halversen karakterini oynayan Ulrich Thomsen’in yolu bu filmden sonra epey açılacak gibi görünüyor.

Kalkedon Yayınları’ndan: Asya Korku Sineması

Masis Üşenmez — Fri, 06 May 2011 21:11:27 +0000

Tür sinemalarına gönül verenler için sevdiğimiz filmlerle ilgili Türkçe kaynak bulmak en önemli sıkıntımız olmuştur. Son yıllarda belki internetteki türlere yönelik olarak yayın yapan Öteki Sinema, korkusitesi ve iyikotufilm gibi yerli sinema bloglarının artışı ile paralel olarak yayınevleri de sinema kitaplarında alt türlere ağırlık vermeye başladılar.

Bu gelişimin en büyük destekçisi son dönemde Kalkedon oldu. Yayınevinin çıkarmış olduğu Andy Richards imzalı, Onur Gayretli’nin Türkçeye çevirdiği Asya Korku Sineması, tür meraklılarının kaçırmaması gereken bir eser.

Asya Korku Sineması, geçmişten günümüze Uzak Doğu korku sinemasını filmlerle, yönetmenlerle ve tarzlarla beraber gelişimini ortaya koyarken, batılı sinemaseverlerin filmleri ve korku öğelerini daha rahat anlayabilmeleri için Asya kültürünü de tanıtmayı kendine görev biliyor.

Asyalıların Batılılardan çok farklı olan ölüm, ölümden sonrası, ve yaşayanların ölenlerle olan ilişkileri gibi konular kitapta yeterli bir şekilde açıklanmış. Ayrıca geleneksel Japon korku hikayeleri olan Kaidan, Noh dramaları ve Kabuki tiyatrolarının da filmlere olan etkileri incelenmiş.

Böylece ıslak düz saçlı beyaz elbiseli kız figürü ile bildiğimiz J-korkunun (Japon Korku filmlerine verilen genel ad) ne kadar Japon kültürü ile iç içe olduğunu anlamamıza ve filmleri daha iyi idrak etmemize olanak tanıyor.

Korkunun Parodileri

Fatih Danacı — Fri, 08 Apr 2011 13:09:36 +0000

Yakın tarihe bakıldığında “Scary Movie” (Korkunç Bir Film, 2000) ile başlayan korkunun parodileri, korku filmlerinin ya da korku karakterlerinin parodilerinin yeni nesil bir furyayı başlattığını söylemek pek de yanlış olmaz. Ardından devam serileri gelen, benzer başka yapımları da beraberinde getiren bu filmleri milad kabul etmek ise büyük bir yanlıştır. Zira her ne kadar korku filmleri içine dahil olan mizah 80’li yıllarda bariz bir şekilde kendini hissettirip, pek çok filmin içinde yer almış olsa da konumuz korku/komediler değil de, korkunun komedilerini yapan komedi takımlarıdır. İşte bu durumda tarih 40’lı yılları gösterir.

Korku sineması 1930’lu yıllarda altın çağını yaşar ve bir yandan ileride klasikleşecek olan canavarlarını da yaratır. Naif dönem seyircisi üzerinde büyük etki yapan, gişelerde kar sağlayan, hatta bazı yapım şirketlerini (RKO) iflasın eşiğinden kurtaran korku filmleri yaygınlaşan sinema salonlarını işgal eder. Hatta “Dracula” ve “Frankenstein” filmleri, ikili gösterimlerle sinemalarda tekrar tekrar gösterilir. Buhranlı geçen Amerikan sineması endüstrisinde korku türü bir patlama yaparken, misyonunu yerine getirdikten sonra ise çeşitlenir, bir şekilde istismarın kurbanı olur. Canavarların münferiden yer aldığı filmlerin yerini daha fazla dehşet yaratmak adına toplu canavar gösterimleri yapılır; tek bir filmde, birden fazla canavar yer alır. Canavarlar, Universal yapım şirketinin “House of …” serisi içerisinde bir araya gelirken yeni bir ticari hamle ile tükenmekte olan korku türünün ömrü biraz daha uzatılır. Bu girişimden başka ise 40’lı yıllarda yapılan bir diğer deneme de korku parodileridir ve mizah ile korku unsurları birleşir, uzun sürecek yeni bir furya da yaratılır. Bunu başaran ise şüphesiz ki Bud Abbott ve Lou Costello ikilisidir. Böylece Universal, önce korkunun canavarlarını yaratırken sonra onları tek bir filmde toplar; en sonunda ise komedi ikilisinin yardımıyla parodi haline getirir.