Başak Bıçak – Öteki Sinema

Usta Sinemacı Béla Tarr: “Beni Takip Etmeyin!”

Başak Bıçak — Sat, 09 Dec 2017 20:50:30 +0000

Boğaziçi Film Festivali bu yıl, sinemanın çok önemli isimlerini ağırladı, sinemaseverler için harika organizasyonlara ev sahipliği yaptı. Ancak festivalin herkes tarafından heyecanla beklenen etkinliği hiç şüphesiz, usta yönetmen Béla Tarr’ın masterclass’ıydı ve beklediğimize de değdi!

Macar usta ile iki saati aşkın bir sürede, gazeteci arkadaşım Bedir Acar’ın moderasyonuyla unutulmayacak bir deneyime ortak olduk, onun engin bilgi ve birikimine tanıklık ettik. İşte sizler için, o masterclass’tan notlar…

Not: Ustanın masterclass’ına başlamadan önce katılımcılara izlettiği kısa filmi yukarıdaki pencereden izledikten sonra yazıyı okumanızı tavsiye eder, etmekle de kalmaz, can-ı gönülden dileriz.

Damat Koğuşu’nda Neler Yaşandı?

Başak Bıçak — Tue, 03 Oct 2017 08:00:16 +0000

Geçtiğimiz Cuma günü vizyona giren Damat Koğuşu filmi, büyük bir cesaret örneği sergiliyor ve Damat Koğuşları’nı tüm gerçekliğiyle masaya yatırıyor. Bu sebeple filmin yönetmeni İlker Savaşkurt ve filmin tek kadın kahramanı Münibe Millet ile Damat Koğuşu’nu konuştuk…

İlker Savaşkurt’a Sorular…

[divider style=”solid” top=”20″ bottom=”20″]

Damat Koğuşu ilk uzun metraj filminiz. Çıkış noktanız ne oldu?

Yıllar önce bir hikâye dinlemiştik. O ara sektörde oyunculuk ve yönetmen asistanlığı yapıyordum. Bir arkadaş beni buldu ve böyle bir hikâyeden bahsetti. Lakin anlattığı hikâye bize olgun mu gelmedi, o dönem mi yapmadık bilmiyorum, zaten epey amatördük. Ama damat koğuşu fikri sürekli gündemimizde kaldı.

Sonra Sürgün Türküleri filmini çekerken Yılmaz Güney’in Duvar filminde çocuk hapishanelerinde gerçekleşen çocuk istismarı, tecavüz ve olmayan adalet kavramları üzerine sorular sorup çekimler yaparken, sıradaki projenin damat koğuşu olması epey mantıklı ve tutarlı geldi bizim için. Arkadaşım Kazım Can Alparslan ile üzerinde çalışmış olduğumuz bazı tretman denemeleri vardı, bunlardan bazı noktalara sadık kalıp meseleyi Mehmet Kala’ya verdik. Mehmet, hem benim ona götürdüğüm ana hikâyeden bir şeyler kullanarak hem de kendi hikâyelerini yaratarak senaryoyu tamamladı.

3 Şehir 3 Festival ve Yaşasın Sinema!

Başak Bıçak — Sun, 07 May 2017 07:28:27 +0000

Nisan ve Mayıs aylarının festival takvimi bir trenin birbiri ardına eklenmiş vagonları gibidir. Biri biterken öbürü başlar. Nisan ayı ile birlikte film festivallerine de “bahar gelir”. İstanbul Film Festivali başladığında anlarız ki cemre düşmüştür sinemamıza.

Bu yazının konusu Nisan sonunda Ankara’da düzenlenen 28. Uluslararası Ankara Film Festivali, aynı tarihlerde Malatya İnönü Üniversitesi’nin düzenlediği 10. İnönü Kısa Film Festivali ve Antalya Sinema Derneği’nin tasarlayarak, Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin desteğiyle gerçekleştirdiği 2. Antalya Sinema Günleri olacak. 3 şehir, 3 festival ve yaşasın sinema!

[box type=”shadow” align=”” class=”” width=””]

Ankara Ayazında Filmlerle Isınmak…

Ankara Film Festivali’nin ulusal yarışma seçkisi bu yıl Adana, Antalya ve İstanbul film festivallerinin bir karışımı olmuş. Antalya’dan bu yana anlamakta zorluk çektiğimiz tuhaf jüri kararları burada da yaşandı ve daha 15 gün önce bir festivalde yarışan burada Onur Ünlü, burada jüri başkanı olarak karşımıza çıktı. Türkiye’nin giderek daralan bağımsız sinema sektörünün ustaları hep aynı isimlerden oluşuyor. Her yıl aynı isimler yarışıyor ya da jüri koltuğuna oturuyor. Antalya, İstanbul ve Ankara’dan gelen sonuçlardan sonra şunu sormak çok mümkün; ödül verdiğimiz şey filmler mi yoksa onları yapanlar mı?

Jüriler Sinemamız Adına “Kaygı” Duymalı!

Başak Bıçak — Sun, 23 Apr 2017 18:57:14 +0000

“Kaldır Kafanı” sloganıyla yola çıkan 36. İstanbul Film Festivali geçtiğimiz hafta yapılan ödül töreniyle sona erdi. 61 ülkeden 200’ü aşkın kısa ve uzun metraj filmin gösterildiği festival bu yıl, kısalan süresine rağmen takipçilerine sinema coşkusunu yaşatmayı başardı… Peki ya ödüller? Onlar sinemaseverleri mutlu etti mi?

İstanbul Film Festivali’nin bu yılki ulusal yarışma jürisinin başkanı Taylan Biraderlerdi… İtiraf etmek gerekirse; Okul, Küçük Kıyamet ve Vavien gibi Türk sinemasına üç önemli film armağan etmiş Taylan Biraderlerin başkanlık ettiği bir jüriden daha farklı sonuçlar bekliyordum; fakat yanıldım. Geçtiğimiz yıl Antalya Film Festivali’nde karşılaştığımız ödüllendirme biçimine benzer bir sistem, İstanbul Film Festivali’ne de sirayet etti ve ulusal yarışmanın en silik filmlerinden biri olarak kabul edebileceğimiz Sarı Sıcak, En İyi Film seçildi. Hem de, Ceylan Özgün Özçelik’in Kaygı’sı gibi sinemasal açıdan son derece güçlü, ayakları yere basan ve cesur bir film; Tereddüt gibi hikâyesi ve oyunculuklarıyla büyüleyen, ülkemizdeki kadın olma gerçeğini ele alan bir yapım ve hatta Onur Ünlü sineması için büyük ölçüde geri adım olmasına rağmen Sarı Sıcak’tan fersah fersah önde bir film dururken…

Başka Bir Türk Korku Sineması Mümkün!

Başak Bıçak — Tue, 14 Feb 2017 13:00:54 +0000

Geçtiğimiz ay Türkiye’nin en çok okunan bağımsız sinema sitelerinden Öteki Sinema’nın her yıl düzenlediği “Yılın En İyi Korku Filmi” etkinliğinde Siccin serisiyle tanıdığımız Alper Mestçi’yle bir araya geldik. Öteki Sinema okurlarının yılın en iyisi seçtiği Siccin 3: Cürmü Aşk filmi dolayısıyla alan yönetmenle ayaküstü lafladık…

Sürekli kendisine, “neden cin filmi çektiğinin” sorulduğunu söyleyen Mestçi, “Türkiye’de korku seyircisi cin temasını seviyor, gişede bu iş yapıyor, başka şansım yok.” derken aslında yanılıyor. Çünkü Alper Mestçi’nin filmleri, cin filmi değil; büyü filmi… Nasıl mı? Anlatayım…

Hasan Karacadağ, bundan on bir yıl önce Dabbe serisini başlattığında kimsenin öngöremediği bir furyaya yol açtı: Cin teması. Dabbe’nin gişede iş yaptığını gören yapımcılar ve yönetmenler, cin hikâyelerine çölde vaha bulmuşçasına saldırdılar ve evvelinde tek tük denemelerden ibaret olan Türk korku sineması bambaşka bir boyuta atladı. “Türk halkını zombilerle, vampirlerle korkutamayız” diyen yönetmenler on sene içerisinde onlarca cin temalı korku filmi çekti.

Peki, neydi bu işin sırrı, Türk halkı gerçekten yalnızca cin temasından mı korkuyordu? Hayır, çünkü eğer öyle olsaydı, çekilen cin temalı filmler arasında salt Hasan Karacağ ve Alper Mestçi’nin filmleri gişede başarı kazanmazdı. Hemen hepsinin hatırı sayılır bir izleyici kitlesi olurdu. Fakat gişe rakamlarına baktığımızda görüyoruz ki, Dabbe ve Siccin dışında en çok iş yapan film, Üç Harfliler 3 serisinin üçüncü filmi olmuş ki onu da serinin yönetmen koltuğunu devralan Alper Mestçi çektiği için… Bu örnekler dışında korku sineması, batan cin temalı filmlerle dolu…

Azerileri Dövmek ‘Beyaz Türk’ Dövmeye Benzemez İvedik!

Başak Bıçak — Fri, 20 Jan 2017 18:33:11 +0000

Azeriler Beyaz Türklerden Daha Mı Türk?

Sinema yazarı arkadaşım Murat Tolga Şen, Recep İvedik 5’in fragmanı düştükten sonra kopan kıyamet ve Şahan Gökbakar’ın tepki çeken sekansı filmden çıkarması üzerine bir yazı kaleme aldı ve haklı bir noktaya değindi: “Recep filmler boyunca iyi eğitim almış, iyi para kazanan, orta üst sınıfa mensup onlarca insana sataştı. Yoga hocası, otel müdürü, üniversitede ders veren profesör, şirket CEO’su vs. Kimsenin gıkı çıkmadı ama iş Azeri boksör yumruklamaya gelince, basılmaması gereken notaya basılmış oldu ve bütün salon Recep’e “sen ne yapıyorsun” dercesine baktı.” Ve ekledi; “Bunlar hep analiz edilmesi gereken meseleler.”

Gerçekten de öyle zira ortada çelişkili bir durum var! Yıllarca Recep İvedik filmlerinde deyim yerindeyse rezil edilen, hor görülenler ekseriyetle üst ve orta üst sınıfa mensup kişilerdi. Türk seyircisi, bu filmleri izlerken rahatsız olmak bir yana dursun; bilakis alt sınıfın, üst sınıftan aldığı bu intikam halini eğlenceli buldu. Fakat durum bir Azeri boksörü dövmek ve alay etmek noktasına gelince, işin rengi değişti. Sosyal medya üzerinden bir linç kampanyası yürütüldü, milliyetçilikten dem vuruldu, “Azeriler kardeşimizdir” dendi ve nihayetinde Azerbaycan’dan dahi tepki gelince, Şahan Gökbakar bahsi geçen sahneyi “kırpmak” zorunda kaldı.

Azerileri milletçe çok severiz; Rocky’nin, Ivan Drago’yu dövmesinden aldığımız keyfi, bir Azeri boksörün dayak yemesini izleyince almıyoruz, doğru. Ancak bu noktada, şu soruyu sormak gerekmiyor mu? Azeriler Türk de, Beyaz Türkler, Türk değil mi?

Uzayda Yolculuk Temalı En İyi Filmler

Başak Bıçak — Tue, 17 Jan 2017 23:09:32 +0000

Bu hafta gösterime giren Uzay Yolcuları (Passengers), sonsuz bir evreni keşfetmeye meraklı insanoğlunun beyazperdedeki uzay yolculuğunu hatırlattı. Gelin, sinemanın sıkça işlediği bir temaya, bizi uzayın derinlikleriyle buluşturan hikâyelere biz göz atalım…

Türk Sinemasının Mafyayla İmtihanı

Başak Bıçak — Sun, 08 Jan 2017 18:00:55 +0000

Sizleri bilmem ama ben her hafta mafya eksenli maceraları temcit pilavı gibi ısıtıp ısıtıp önümüze koyan filmleri izlemekten sıkıldım. Gişe komedilerinden, dramlara hemen her filmde hikâye mutlaka bir noktadan sonra mafyayla ilişkilendiriliyor ve çoğunlukla mizah buradan üretilmeye çalışılıyor. Peki, neden bu kolaycılık? Seyirci neden sürekli olarak mafya hikâyelerine maruz bırakılıyor?

Aslında cevabı basit: Günümüz filmlerinde sürekli karşımıza çıkan mafya oluşumu Yeşilçam zamanlarındaki kaçakçı atalarıyla aynı ihtiyaçtan besleniyor. Bu karakterler, kahramanlarımızın veyahut sıradan insanların başına bela oluyor ve çoğunlukla bir depoda çekilen kavga sekansıyla aksiyon yaratılıyordu. Şişeler, variller devriliyor; kahramanlarımız ya dayak yiyor ya da bu kabadayıların bir güzel hakkından geliyordu. Türk sinemasında neredeyse hemen her filmde karşılaştığımız ama sokakta rastlamadığımız bu mafya yerleşiminin en temel sebebi ise sinemacılarımızın ucuz aksiyon merakı… “Ucuz” çünkü Hollywood’a baktığımızda sinemacıların filmlerine bir gerilim ve aksiyon yaratıcı öğe olarak mesela Godzilla’yı, başka tuhaf yaratıkları, uzaylıları, diğer ülkelerden suikastçıları ve daha pek çok şeyi ekleyebildiğini görebiliyoruz. Burada film yapma imkânları son derece gelişmiş durumda ve gerilim ya da aksiyon tercihi tamamen sinemacıların hayal gücüyle sınırlı… Türk sineması ise hiçbir zaman film yapmak için bu denli büyük bütçelere sahip olmadı. Bu noktada, sinemacıları destekleyen film festivalleri ya da Bakanlık fonları gibi seçeneklerin yetersizliğinden bahsedilebilir fakat bu ayrı bir yazı konusu olacak kadar ayrıntılı bir mesele…

Mavi Notalarla Yazılmış Bir Aşk Şiiri: La La Land (2016)

Başak Bıçak — Sun, 08 Jan 2017 15:30:03 +0000

Bu yıl, hepimiz için zor bir seneydi. Ülkece yaşadığımız kayıplar, felaketler, toplumsal olaylar derken pek çok üzüntü yaşadık. Şimdi yeni yılı, biraz yorgun, biraz hüzünlü fakat hiç kaybetmediğimiz umudumuzla karşılıyoruz. Çünkü her şeye rağmen 2016 bizi, sinemanın hemen her türünde fevkalade eserlerle buluşturdu ve en azından bir parça mutluluk hakkı tanıdı. Le Tout Nouveau Testament, Arrival, Frantz, Nocturnal Animals ve son olarak La La Land… Evet, 2016’nın bize son sürprizi bu hafta gösterime giren La La Land şahanesi…

La La Land’i izledikten sonra fark ettim ki, sinemada pür romantizm izlemeyeli ne kadar uzun zaman olmuş. Her hafta karşılaştığımız, çoğu yerli, yavan aşk hikâyelerinden sonra bu denli sinemaya âşık bir filmi izlemek yılın soğuk günlerinde içimizi ısıttı, kalbimize mutluluk verdi. Mevsimler boyu ilerleyen hikâyesiyle, beş mevsimi birden yaşattı bizlere. Başkarakterleri Mia (Emma Stone) ve Sebastian (Ryan Gosling) ile birlikte kışında hüzünlendirdi, baharında heyecanlandırıp, yazında eğlendirdi. Birbirlerini tanıdıkları mevsimin kış olması boşuna değildi; olağanca karamsarlıklarına inat, aşklarıyla getirdiler ilkbaharı, ilk tartışmalarıyla sonbahar oldu kalplerinde…

Yerli Yabancı Karışık: 2016’nın En İyi Filmleri

Başak Bıçak — Sat, 31 Dec 2016 09:49:49 +0000

Yılsonu geldi çattı… 2016, vizyona giren yerli/yabancı 527 film baz alındığında, sinema adına ümit verici işlerle karşılaştığımız bir yıl olmuş. Yabancıdan yerliye, gişe bombalarından festival yarışmacısı filmlere… İşte 2016’nın en iyi filmleri!

Geleceğin Sineması Nasıl Olacak?

Başak Bıçak — Fri, 30 Dec 2016 18:05:36 +0000

Sinemanın kuralları, hayatımıza girdiği ilk gün atılmıştı aslında… Lumière Kardeşler, Trenin Gara Girişini gösterme biçimleriyle yüz yıl sonrasının yöntemlerini belirlemişlerdi. Girişte satın alınan bir bilet, karartılan ışıklar ve ekranda beliren görüntü… Bir tür deneyime dönüşen gösterimin sonrasında doğan sinema, zaman içerisinde sayısız teknolojiyle tanıştı, gelişti… Şimdilerde evriminin sonuna yaklaşan sinema, rakiplerine karşı ayakta kalabilmek için eski günlerine dönüyor; seyircisine “deneyim” yaşattığı günlerine…

Sinema, 1895’ten bu yana pek çok evreye tanıklık etti. Başlangıçta ses yoktu, ses geldi; siyah beyazdı, renklendi; 1920’li yıllarda sinemaya giren 3D teknolojisi bile bir süre sonra unutuldu ama sinema asıl dönüşümünü 1950’li yıllardan itibaren televizyonun evlerimize girmesiyle yaşadı. O güne değin en cazip eğlence seçeneklerinin başında gelirken, TV yüzünden evlerine kapanan insanları yeniden salonlara çekmek için çeşitli teknolojiler kullanmaya başladı.

Buna 1960’lardaki smell-o-vision (kokulu filmler) gibi deneysel fikirler de dâhildi. Süreç içerisinde dengeyi kurmayı başaran sinema asıl darbeyi ise video furyasıyla aldı. Türkiye’de Yeşilçam gemisinin batış düdüğünü çalan video furyası ile salonlar, orta ve yaşlı kesimi kaybetti; salonlar kapandı, sinemacılar büyük zarar etti.

Manchester by the Sea (2016)

Başak Bıçak — Tue, 27 Dec 2016 18:52:07 +0000

Filmler vardır, hikâyesiyle sizi derinden etkileyen. Filmler vardır, karakteriyle yaşadığınız özdeşlik duygusunu zirveye taşıyarak, birkaç saatliğine sizi o karakterin bedenine hapseden. Filmler vardır, sizi değiştiren, dönüştüren… Fakat çok az film vardır, bunların hepsini aynı anda yapıp; size kim olduğunuzu, nerede olduğunuzu, neden olduğunuzu bile unutturan…

Bu yıl 19.su düzenlenen Randevu İstanbul Film Festivali, çok özenli bir seçkiyle buluşturdu takipçilerini. Gastronomi temalı filmlerden, yılın öne çıkan yapımlarına kadar enfes bir programı sinemaseverlerin beğenisine sundu. Ancak ben yalnızca, seçkinin en iyisinden bahsedeceğim sizlere, saf sinemanın tarifinden, Manchester by the Sea’den…

Dikkat: Bu yazı film hakkında sürprizbozanlar (spoiler) içerir.

Açıkça söylemek gerekirse, Manchester by the Sea’ye dair beklentilerim en başından beri yüksekti. Fakat böylesine alışılmış bir hikâyenin, beni bu denli etkileyebileceğini tahmin etmemiştim.

Bir 2016 Listesi: En İyi Festival Filmleri

Başak Bıçak — Fri, 16 Dec 2016 07:51:34 +0000

Aralık ayı gelip çattığına göre yılsonu film listelerimize başlayabiliriz. Vizyona girmiş yerli/yabancı yapımlardan önce bu yılın, yurt içi festivallerinde yarışan en iyi filmlerini sıraladım…

Yeraltı: Bir Zamanlar Yugoslavya Diye Bir Ülke Vardı

Başak Bıçak — Sat, 15 Oct 2016 13:47:54 +0000

Kimin aklına gelirdi ki bir gün Türkiye’de de federasyon tartışmalarının yapılabileceği… Özerklikten, başkanlık sisteminden konuşulabileceği… Öyle tarihi zamanlar yaşıyoruz ki, her gün yeni bir gelişmeyle başlıyoruz güne. Yıllardır süren bir savaşın biteceği, kanın duracağı, anaların artık ağlamayacağı söyleniyor; buna inanmamız ve destek olmamız isteniyor. Barış gelecek bahanesiyle halktan, hatta muhalefet partilerinden bile gizli pazarlıklar yürütülüyor; aykırı bir ses dahi barışa karşı olmakla yaftalanıyor…

Bu ülkede yaşayan, toprağına basıp, havasını soluyan hangi insan barışa karşı olabilir ki? Yıllardır süren kanlı bir mücadelenin sonucunda hepimizin canı yanmadı mı? Hangimizin ailesi, yakınları ya da akrabaları bu savaştan uzak kalabildi ki? Kaybımız olmasa bile senelerdir televizyonlarda gördüğümüz şehit haberlerini, dağılmış yuvaları, yetim kalmış çocukları gördüğümüzde yüreği dağlanmayan oldu mu?

Film Festivalleri Ne İşimize Yarar?

Başak Bıçak — Mon, 10 Oct 2016 17:07:44 +0000

Geçen hafta Adana Film Festivalinde izlediğimiz filmlerin, “gerileme devrine” giren sinemamız adına umut ışığı olduğunu yazmamın hemen ertesinde Malatya Film Festivalinin, önce tamamen, ardından da “bu yıllık” iptal haberi geldi.

Malatya Valiliğinin bu yıl yedincisi düzenlenecek olan bir festivali, istikrarlı bir biçimde her yıl daha ileriye taşıyarak, Türkiye’nin en önemli festivallerinden biri haline dönüştürmesi övgüye değer bir durum. Ancak festivali organize eden ekip dışındaki bir sorun sebebiyle, etkinliğe sadece bir ay kala iptal edildiği duyurusu, en çok festivali takip eden Malatya halkını mağdur etmiş oldu.