S. Özgür Ilgın – Öteki Sinema

Bir Zamanlar Atilla Arcan: Zaloğlu Rüstem (1966)

S. Özgür Ilgın — Fri, 20 Feb 2026 11:09:08 +0000

Muharrem Gürses’in yönettiği ve Atilla Gürses’in başrolünü oynadığı Bizansı Titreten Yiğit (1966), Giovanni Scognamillo ve Metin Demirhan’ın yazdığı kitapları okuduğumdan beri izlemek istediğim filmlerden biriydi. Lakin kayıp filmlerimizden olduğu için bir türlü bulamadım. Seyircilerine kahkaha attıran Arcan ile bir Bizans’ı titreten Gürses’in aynı kişi olması ilgimi çekti. Bizansı Titreten Yiğit filmini bulamasam da geçenlerde şans eseri izlediğim Zaloğlu Rüstem’i yazmaya karar verdim.

Atilla Gürses yani nam-ı diğer Atilla Arcan, sinemamızın iş yapan ve iz bırakan yönetmenlerinden biri olan Muharrem Gürses’in oğlu. İz bırakan diyoruz çünkü 50’li ve 60’lı yıllarda çektiği melodramlar sayesinde oluşturduğu üslup çok taklit edilmiş. O yılların yerli sinemasına yerleşmiş olan iyi veya kötü pek çok klişede onun payı büyük. Muharrem Gürses sadece melodram çekmekle kalmamış, oğlunun ismini verdiği Atilla Film bünyesinde bir sürü tarihi film çekmiş ve başrolde oğlu Atilla Gürses’i oynatmış. Yazımın konusu olan Zaloğlu Rüstem bu filmlerden biri. Muharrem Gürses aynı zamanda Yeşilçam’ın önemli yardımcı oyuncularından biri. Fesat ve çıkarcı tiplemeleri başarı ile canlandırıp buna bir doz da sevimlilik katmayı başarabilen, enerjisi hiç düşmediği için seyircinin ilgisini canlı tutan biriydi, belki de bu açıdan değerlendirildiğinde Ali Şen’den sonra gelen en iyi oyuncuydu.

Punk Doğarken: Nightclubbing (2022) ve CBGB (2013)

S. Özgür Ilgın — Thu, 06 Nov 2025 09:01:26 +0000

Punk 70’li yılların 2. yarısında bir müzik türü, yaşam biçimi ve felsefe olarak İngiltere’den dünyaya yayıldı. Gürültülü müziği, abartılı saç stilleri, kabaralı kemerleri, montları, ayakkabıları, yırtık pırtık pantolonları, tişörtleri ve anarşizm ve nihilizmden etkilenen felsefesi ile punklar ortalığın altını üstüne getirdi. Hızla yayılan punk furyası 80’li yılların başında aynı hızda ortadan kayboldu. Ortadan kayboldu derken silindiğini kastetmiyorum. İnatçı ve direngen bir kitle punk’ı bir yaşam tarzı olarak devam ettirdi. Bu elbette takdire şayan. Ama punk 1976-1979 yılları arasındaki furya döneminde yakaladığı yaygınlığı ve görünürlüğü bir daha yakalayamadı. Gene de derin izler bıraktı.

Punk en parlak, en cevval ve en gürültülü dönemini İngiltere’de yaşadı ama İngiltere’de doğmadı. 70’li yılların ortasında New York Dolls’un ve müstakbel Sex Pistols’ın menajeri olan aktivist/girişimci Malcolm McLaren’in çantasında İngiltere’ye geldi. Punk’ın nüfus cüzdanında doğum yeri olarak New York/Amerika yazılıydı. New York’ta doğmuştu. Velvet Underground ve tabi ki Lou Reed punk’ın dedesiydi. Detroit’te de kendine oldukça benzeyen The Stooges ve MC5 adında akrabaları vardı. Garage rock, underground rock ve glitter/glam rock’tan beslendi.

Kadayıf mı, Keçiboynuzu mu: Abuzer Kadayıf (2000)

S. Özgür Ilgın — Mon, 22 Sep 2025 18:05:08 +0000

Sinemamızda orijinal bir fikir veya sıradışı bir hikaye yakalayıp da bunun altını dolduramayan bir sürü film var. Bu filmleri toplu halde tek bir yazıda anlatmak veya ayrı ayrı yazmak konusunda kararsız kaldığım oluyor. Bu yazımın konusu Tunç Başaran’ın yönettiği ve senaryosunu Kandemir Konduk’un yazdığı Abuzer Kadayıf (2000). Çürümüş sistemlerin içinde yaşayan insanların değişip nasıl başka birine dönüştüğünü anlatan filmler sinemamızda 70’li ve 80’li yıllarda çekildi. Namuslu ve Banker Bilo bu konuda şahika olsa da bunlara Abuzer Kadayıf’ı dikkat çekici bir örnek olarak eklemekte bir beis görmüyorum.

Sevgilisi yıllar önce tinerci sokak çocuklarının saldırısında öldürülen Sosyoloji Profesörü Ersin Balkan (Metin Akpınar), intikam almak yerine faydalı bir amaca yönelip sokak çocuklarının rehabilitasyonu ve topluma kazandırılmasını sağlayacak bir merkez açma hayalinin peşine düşüyor. Bu hayalin gerçekleşmesini sağlayacak parayı kazanmak için Arabeskçi Abuzer Kadayıf kimliğine bürünerek bir efsaneye dönüşüyor. Ersin Balkan, gizli ikinci karakterini hayatına sığdırmakta epey zorlanıyor ve zaman zaman sevgilisi Ece’yi (Sibel Turnagöl) ihmal etmek zorunda kalıyor. Lakin Abuzer Kadayıf, ana karakter olan Ersin Balkan’ı oyunun dışında bırakmayı başarıyor.

Biography: The Nine Lives of Ozzy Osbourne (2020)

S. Özgür Ilgın — Mon, 11 Aug 2025 16:49:55 +0000

İngiltere’nin Birmingham şehri, 2. Dünya Savaşı sırasında, Spitfire avcı uçaklarını üreten Castle Bromwich fabrikasına ev sahipliği ettiği için sık sık Alman hava akınlarına hedef olurdu. Çoğu kez de şehrin içine kadar sokulup uçaksavarlara hedef olmak istemeyen Alman bombardıman uçakları küçük bir hileye başvururdu: Bombalarını Birmingham kırsalına veya işçi evleriyle dolu banliyölerine boşaltıp geri dönerdi. Birmingham’ın Aston semtinde, her köşe başında 2. Dünya Savaşı’ndaki Alman bombardımanının marifetiyle yıkılmış ve henüz onarılmamış bir eve rastlayabilirdiniz. İşçi evleriyle dolu Aston’un bir köşesinde 1948 yılının aralık ayında dünyaya geldi John Michael Osbourne.

Takıntılı ve evhamlı bir çocuktu. Belli şeyleri yaparsa veya yapmazsa annesinin öleceğinden korkardı. Gece vardiyasından gelip yatan babasının bir daha uyanmayacağını sanırdı. John’un babası da annesi de tüm Aston gibi işçiydi, işçi kalmıştı ve muhtemelen işçi olarak ölecekti. John, iki katlı dar evinde 6 kardeşi ile birlikte büyüdü. Evin tuvaleti bile yoktu. Yatağın başındaki kovayı tuvalet olarak kullanıyorlardı. Görünüşe bakılırsa şaşaalı “Refah Devleti” döneminde bile işçi sınıfının durumu Engels’in 1845’te yazdığı İngiltere’de İşçi Sınıfının Durumu kitabındakinden pek farklı değildi.

Cumhuriyet, Devletçilik ve Sümerbank: Başka Tren Gıdı Gıdı (2018)

S. Özgür Ilgın — Thu, 22 May 2025 09:40:23 +0000

Küçüklüğümden beri trenler ile ilgili her şey çekici geldi bana. Buharlı lokomotifler, su kuleleri, kocaman hangarlar, lokomotiflerin yönünü çeviren döner platformlar, drezinler ve hatta yolcu vagonlarında bulunan kendine has küçük aksesuarlar hep ilgimi çekti, görkemli ve büyüleyici göründü bu dünya bana. Bilim ve tekniğin ete kemiğe bürünüp iş görmesinin büyüsüydü bu. Nazilli tren garının karşı sırasında, Hürriyet Caddesi’nin üstündeki demiryolu köprüsünün hemen bitişiğinde tek sundurma altına sıkışmış bir yazıhane ve birkaç tahta banktan ibaret bir istasyon ve günde birkaç defa buraya gelip giden tuhaf bir tren, en az buharlı lokomotifler kadar ilgimi çekerdi. Bu küçük istasyon sabahları mavi boyalı tahta kapılardan sokağa atılan telaşlı adımların birleşme noktasıydı. Ilık bahar akşamlarında ise bu adımlar yorgun bir biçimde, her biri turunç çiçeği kokan başka başka sokaklara dağılıp sabah çıktığı kapıdan içeri girerdi.

İstasyona gelip giden tuhaf tren kovboy filmlerindeki kocaman pencereli ahşap vagonları andıran birkaç yolcu vagonunu çeken 88 beygirlik diesel bir manevra lokomotifinden ibaret idi. Sümerbank işçilerini şehir içinden fabrikaya taşıyan, son seferlerinden birkaçına binme şansını bulduğum “Gıdı Gıdı” treniydi bu. İsmini rampada iyice ahesteleşen 35 beygirlik eski emektar lokomotifin metal tekerlerinin rayların birleşim yerlerine temas ederken çıkardığı mekanik tıkırtılardan almıştı. Ege şivesine “Gıdı Gıdı” olarak tercüme edilmişti bu tıkırtılar. Küçük istasyonundan çıktıktan sonra tatlı bir kavis ile Aşağı Nazilli yönüne dönerek TCDD hattından ayrılırdı bu Gıdı Gıdı. Denizli-Aydın karayolunun trafiğini bir süreliğine kesen kısa yolculuğu Sümerbank Basma Fabrikası’nın tahta çitli istasyonunda son bulurdu.

Ceza, Arınma, Helalleşme: Troubled Water / Bulanık Sular (2008)

S. Özgür Ilgın — Tue, 05 Nov 2024 18:43:07 +0000

Troubled Water / Bulanık Sular, Norveç sinemasının usta yönetmenlerinden Erik Poppe’nin 3. sinema filmi. Senaryo Harald Rosenlow-Eeg’e ait.

Troubled Water, geçmişte arkadaşları ile işlediği bir suçtan, kaçırdığı bir çocuğun ölümüne neden olmaktan dolayı hapis yatıp iyi halden dolayı şartlı tahliye edilen Jan Thomas’ın (Pal Sverre Hagen) bir kilisede orgcu olarak işe başlayarak yeni bir hayat kurma çabasını anlatıyor. Kilisenin rahibesi Anne (Ellen Dorrit Petersen) ile sevgili olan Thomas pek tabii ki bir noktada, ölümüne neden olduğu çocuğun annesi Agnes (Trine Dyrholm) ile yüzleşmek zorunda kalıyor. Geçen yıllara rağmen çocuğunun başına gelene hala bir anlam veremeyen ve kafasının içindeki cevaplanmamış sorularla cebelleşip duran Agnes’in intikam planı beklenmedik şekilde sonuçlanıyor.

İlk Decameron Uyarlamamız: Beş Hikaye (1962)

S. Özgür Ilgın — Tue, 01 Oct 2024 08:48:19 +0000

Yerli sinemamızın ilk western filmi olan Beş Hikaye(1) hakkında daha önce bir yazı yazmıştım. Nuri Akıncı’nın beş ayrı hikayeden oluşan filminde ikinci hikaye, “iyi kovboy-hain kızılderili” çatışması bağlamında dostluk ve fedakarlığa vurgu yapan küçük ve naif bir öykü idi. Klasik westernlere daha yakındı. Ama ilk western filmimiz, çekildiği yıllarda pek ilgi görmedi. Unutuldu gitti. Bunun çeşitli sebepleri vardı. Öncelikle hikayeler oldukça vasat bir şekilde sinemaya aktarılmıştı. Bazı hikayelerde baş karakterleri ünlü ve yetenekli oyuncular canlandırsa da (Hulusi Kentmen, Önder Somer, Efkan Efekan) diğer oyunculuklar dökülüyordu. Keza kostümler de -üzerinize afiyet- aynı özensizlikten payını almıştı. Son olarak da o yıllarda ülkemizde bu türe karşı bir ilgi oluşmamıştı. Western furyasını başlatma şerefine 1967 yılında Kanunsuz Kahraman – Ringo Kid’i(2) çeken Zafer Davutoğlu nail olacaktı.

Filmde eleştirilmesi gereken bir diğer konu da yönetmen ve senarist Nuri Akıncı’nın senaryosunda kullandığı hikayelerin alıntılandığı kaynakları belirtmeyi gereksiz görmesiydi. Gelgelelim filmdeki beş hikayede görünen sinyoralar, papazlar, kovboylar, kızılderililer, Don Juan’lar, Gomez’ler, Noel Baba’dan yılbaşı dileği dileyen küçük kızlar, hep beraber dile gelip “biz yabancı kaynaklardan alıntılandık” diye bas bas bağırıyordu adeta.

Bildik Ama Dokunaklı: Rose (2022)

S. Özgür Ilgın — Fri, 09 Aug 2024 18:46:51 +0000

Üç nedenle yolculuk filmlerini severim. En başta insanın içsel yolculuğunun yani kendini tanıma çabasının bir alegorisidir. İkincisi, karakterlerin insani değerlerini sınamak için çeşitli handikapları karşılarına çıkaran bir parkurdur yolculuk. Son olarak da yolculuk karakterleri enine boyuna tanımaya fırsat veren uzunca bir süreçtir.

Danimarkalı yönetmen Niels Arden Oplev’in senaryosunu yazıp yönettiği ve kız kardeşinin gerçek hikayesinden esinlenen Rose (2022)(1) böylesi işlevleri layıkıyla yerine getiren bir film. Eşi Vagn (Anders W. Berthelsen) ile beraber Kopenhag’dan Paris’e uzanan bir otobüs gezisine çıkan Ellen (Lene Maria Christensen) yanına şizofren kız kardeşi Inger’i (Sofie Grabol) de alıyor. Inger’in, kız kardeşi ve otobüs yolcuları ile olan ilişkileri anlatılıyor filmde. Gerçekte bu ilişkiler özelinde irdelenen, sorgulanan ve yargılanan şey toplumun “anormal” saydığı bireylere karşı sergilediği birbirine zıt iki tavır: Biri “anormal” sayılan kişinin yakınlarının sergilediği aşırı korumacılık diğeri ise daha uzak katmanlardaki insanlarca sergilenen mesafe koyma ve izolasyon gibi önyargılı tavırlar.

Oplev anlatısında oldukça bildik hatta klişe diyebileceğimiz bir patikayı izliyor ve filmin başkarakteri ile izleyici arasında klasik, trajik anlamda bir özdeşleşme kurmayı amaçlıyor. Özdeşleşmenin güçlü olması için bir hileye başvuruyor. Nasıl ki bir oku uzağa atabilmek için yay ile birlikte, gideceği yönün tersine doğru geri çekmek gerekiyorsa o da önce anormal sayılan Inger ile izleyiciyi birbirine yabancılaştıracak davranışları sergiliyor. Inger sık sık kız kardeşini veya başkalarını boğmak ile tehdit ediyor. Bunlara ek olarak da cinsellik konusunda, muhafazakar orta yaşlı insanlardan oluşan bir gezi topluluğunda hoş karşılanmayacak kadar açık sözlü davranıyor ve bunun sonucunda gezi topluluğunun aşırı normal, muhafazakar ve otoriter bireyi olan Andreas’ın (Soren Malling) nefretini üzerine çekiyor.

Bizim Mahalle (1982), Trajik Mahalle!

S. Özgür Ilgın — Fri, 31 May 2024 20:44:07 +0000

Çetin Dağlar’ın film afişlerini görüp de ilgilenmeye başlamamın üzerinden neredeyse 8 ay geçmiş. Dağlar’ın oynadığı 7 filmden erişebildiğim ve izlediğim son film, Çetin İnanç’ın 1982 yılında çektiği Bizim Mahalle. Yanılmıyorsam Dağlar’ın aktör olarak yer aldığı son film. Şimdilerde yönetmenlik yaptığını bilsem de aradaki 32 yıllık uzun zaman dilimini nasıl geçirdiği konusunda bir bilgim yok. Şimdilik kayıp olan diğer 4 filmi de aramaya devam edeceğimden emin olabilirsiniz. Özellikle Ölüm Saçan Hayalet isimli kayıp filmi oldukça merak ettim. Bir yerlerde karşıma çıkar elbet.

Filmin açılış jeneriğinde bir not karşılıyor bizi. Bu film bir adamın 12 Eylül öncesi kargaşa günlerinde yaşadıklarını anlatıyormuş. Sonra da 12 Eylül darbesini yapıp halkımızı huzur ve güven ortamına kavuşturanlara alkış, sitayiş ve nümayişlerden bir demet sunuluyor. B-filmlerimizde adettir: Sansür yüzünden filmin başına bir iş gelmesin diye finalde hep polis gelir. Bu sefer yöntemi değiştirip “aman başımıza bir iş gelmesin” konulu küçük gösteriyi filmin girişine koyan İnanç’ı yaratıcılığından dolayı tebrik ederiz. Ben de İnanç gibi yapıp bu teşekkürü yazının ilk paragrafına mı koysaydım acaba?

Cemşid’in İki Yarısı: Secret Ballot / Gizli Oy (2001)

S. Özgür Ilgın — Sun, 24 Mar 2024 12:15:41 +0000

70’li yıllarda İran, Pehlevi hanedanının son üyesi olan Şah Muhammed Rıza Pehlevi tarafından yönetilmekteydi. Otoriter, Amerikanperver ve sermaye yanlısı Şah’ın muhalifleri üç tarz-ı siyaset etrafında toplanmıştı: Milliyetçilik, İslamcılık ve Sosyalizm. Şii İslamcı muhaliflerin lideri olan Ruhullah Humeyni gitgide etkinliğini artırırken muhalefetin diğer ögelerini görmezden gelmeye başladı. 1979 yılının Ocak ayında Şah’ın ülkeyi terk etmesi üzerine Humeyni İran’a geri döndü. Ülkenin ruhani lideri oldu ve İslam Cumhuriyetini kurdu. Bir korku filmini andıran Humeyni döneminde İslamcı olmayan muhalefet bir daha başını kaldıramayacağı bir biçimde ezildi. Özgürlük ve kadın hakları namına ne varsa ağır baskı ve sansür altında yok edildi. İran Irak Savaşının da etkisiyle harabeye dönen ülkede Humeyni döneminden geriye kötü hatıralar, tahrip edilmiş bilim, kültür ve sanat ile her nasılsa canlılığını kaybetmemiş bir sinema kaldı.

İran doğumlu yönetmen Babak Payami, Afganistan ve Kanada’da geçirdiği yıllardan sonra 1998 yılında İran’a geri döndü. 1997 yılında Muhammed Hatemi liderliğindeki reformcuların iktidara gelmesi bu kararı vermesinde etkili olmuştu. Payami’nin yolu başka bir muhalif yönetmen olan Muhsin Mahmelbaf (Mohsen Makhmalbaf) ile kesişti. Mahmelbaf İran Yeni Dalgası’nın önemli yönetmenlerinden biri idi. İslam Devrimi destekçisi olarak başladığı sinema serüvenine Humeyni devri ve sonrasında yaşanan sosyal huzursuzlukları resmederek devam etmiş ve en sonunda rejimin ve muhafazakarlığın muhalifi olmuştu. Payami’nin yönetmenliği ve Mahmelbaf’ın da senaristliği ile ortaya çıkan birliktelik 2001 yılında meyvesini vererek yazımızın konusu olan Raye Makhfi / Secret Ballot / Gizli Oy filmine dönüştü.(1)

How to Have Sex / Nasıl Seks Yapacağız? (2023)

S. Özgür Ilgın — Tue, 20 Feb 2024 16:05:52 +0000

Molly Manning Walker’ın senaryosunu yazıp yönettiği 2023 yapımı How to Have Sex adlı film, ismine, afişine ve bir daha ismine bakıldığında hormon yüklü erotik soslu romantik gençlik komedisi görüntüsünü fazlaca yansıtıyor. Bu önyargıya kapılarak izlemeyip es geçmek olası. Ama bütün bunlara takılmadan izleyince ilk izlenimin aldatıcı olduğunu görmek bir olasılıktan da öte vakıa.

Doğruyu Söylemek: Uno (2004)

S. Özgür Ilgın — Sun, 14 Jan 2024 08:05:38 +0000

“….kentimiz uyanıp kendine gelmesi için bir at sineğine ihtiyaç duyan, soylu ama iri ve hantal bir ata benziyor. Bana öyle geliyor ki tanrı beni hiç ara vermeden peşinizden koşarak her birinizi uyandıracak, nasihat edecek ve azarlayacak bir at sineği olarak başınıza sarmış”
Sokrates’in Savunması, Platon, Sf.49, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları

Norveç sinemasının önemli oyuncularından biri olan Aksel Hennie’nin oynadığı filmleri mutlaka izlemeye çalışırım. Çünkü rolü küçük de olsa büyük de olsa bir şekilde hakkını verir. Oynadığı her rol yakışır. Küçük rollerde bile çerçeveye girdiği andan itibaren futboldaki kısa boylu ve tecrübeli orta saha oyuncuları gibi paslarını verip birkaç cambazlıkla da seyirciyi coşturup işini yapıp çıkar. Tabi bu kadar övgünün istisnaları da yok değil. İngilizce çekilen İskandinav filmlerinde (bkz. Sisu, 2022) role girme sıkıntısı yaşadığını görmek zor değil.

Yılmaz Atadeniz’in Anısına Saygıyla (1932-2023)

S. Özgür Ilgın — Thu, 14 Dec 2023 18:06:04 +0000

Cumhuriyet dönemi Türk sinemasının temellerini Muhsin Ertuğrul gibi tiyatro kökenli yönetmenler ve oyuncular atmıştı. Çünkü göreceli olarak yeni sayılabilecek bir sanat disiplini olarak sinemanın kendine en benzer disiplin olan tiyatrodan kopya çekmesi kadar doğal bir şey yoktu. İkinci kuşak ise ilk kuşağın deneyimlerinden oldukça fazla bir şekilde faydalanmış olsa da salt sinema disiplini içinden gelen daha genç yönetmenlerden oluşmaktaydı. Bu yönetmenlerden bir tanesi Orhan Atadeniz’di.

İyi bir kurgucu olan Orhan Atadeniz sinemanın mutfağını bilen biriydi. Kardeşi Remzi Yılmaz Atadeniz’i Erman Film’de çalışmaya teşvik ederek bir anlamda onun ilk öğretmeni olacaktı. Sinema sevgisi çocukluktan gelen Orhan Atadeniz mahalleliye evin bodrum katında film gösterimleri yaparak bir anlamda amatör olarak sektöre atılmış birisiydi. Yılmaz Atadeniz’in anlatımına göre bu gösterimlerden birinde ev yanma tehlikesi atlatmıştı. Orhan Atadeniz 1952 yılında Tarzan İstanbul’da isimli filmi çekerek bir elin parmakları kadar bile olmayan yerli fantastik film envanterine hiç de azımsanmayacak bir katkıda bulanacaktı. Bu filmin bir başka özelliği ise filminde kurgucu olarak Yılmaz Atadeniz’in isminin geçmesi idi. Montaj işini Yılmaz Atadeniz yapmasa da ağabeyi Orhan onu sinema ile daha çok kaynaştırmak için ismini jeneriğe montajcı olarak yazdırmıştı. Yılmaz başta kurgu ve ses olmak üzere sinemanın mutfağında yetişmeye başlarken ağabeyi Orhan, aktris Necef Uğurlu(*) ile evlilik hazırlıklarına başlamıştı. Derken 1953 yılında Orhan Atadeniz evde hava gazından zehirlenerek hayata veda edecekti.

Atadeniz’in İzinden: Öldüren Darbe Karate (1972)

S. Özgür Ilgın — Wed, 25 Oct 2023 18:06:26 +0000

Yerli avantürlerin çok bilinmeyen aktörlerinden olan Çetin Dağlar’ın oynadığı bir başka filmi daha otopsi masasına yatıracağımız yeni bir yazı ile sizlerle birlikteyiz. Çetin Dağlar hakkında ayrıntılı bilgi bulabilmek çok zor. Bulabildiğim en geniş bilgi 1967-1972 arasında 7 filmde oynadığı. Başka filmlerde de oynamış mıdır, dövüş merakı nereden gelmiştir, örneğin bu filmde söylediği gibi bir karate hocası mıdır, yoksa başka mesleği mi vardır, orası muamma. Dağlar’ın sonradan başka bir isimle, belki de gerçek ismiyle sinemanın başka bir kulvarında kariyer kovalamaya başladığına dair kulağıma gelen birtakım bilgiler var ama doğrulatamadığım için bu ismi kendime saklamayı tercih ediyorum.

Bazı kaynaklara göre 1972, bazılarına göre de 1973 yılında çekilen Öldüren Darbe Karate, filmde olmayan kanlı ve erotik kareleri afişine taşıyarak izleyicisini avlamak, ismiyle aksiyonsever ve şiddetperverlere “gel gel” yapmak için tüm yeter ve gerek şartları yerine getiriyor. Bir de en sevdiğim işi yapıp film adının yanı sıra bir alt başlık daha kullanıyor ki artık afişi görüp de hala ne izleyeceği konusunda fikri olmayanların, “Ulan bu Fransız filmi olmasın? Girip de uyuyakalırız, paramız yanar valla” diye endişe edenlerin yüreğine su serpiyor: Karate! Bakınız anlam ne güzel pekişiyor, içeriğin altı en kalınından keçeli kalemle ne güzel çiziliyor! Örneğin “Öldüren Darbe Ortaçağ’da Skolastik Düşünce” olsa… Yok hayır! Veya “Öldüren Darbe Diferansiyel Hesap” olsa.. Bu hiç olmadı! Ya da “Öldüren Darbe Modern Türk Romanı” olsa… Yok yok. “Karate” iyidir! Yönetmen adı afişe V. Okçugil olarak yazılmış. Yani Vasıf Okçugil. Bu takma addan almamız gereken, bu filmin Cevat ve Nejat Okçugil kardeşler tarafından yönetildiği. (1)

Yerli Kazandibi Avantür: Kolsuz Kahraman (1972)

S. Özgür Ilgın — Thu, 17 Aug 2023 20:26:38 +0000

Sıkıldınız mı? Ben çok sıkıldım. Ülkenin bu hale getirilmesini spontane çeviri eşliğinde naklen izlemekten ve gidişatı durdurmak için bir şey yapamıyor olmaktan sıkıldım. Bir şey yapamayanlar topluluğunun bir şey yapıyormuş gibi görünmeye çalışmasından sıkıldım. Ülkeyi bu hale getirenlerin, ülkeyi bu hale getirenlerle birlikte, ülkeyi bu hale getirenlere rağmen ülkeyi bu hale getirenlere karşı bir şeyler yapmaya çalıştığına safça inananların umut saçan yalanlarından sıkıldım.

Kaçıyorum sıkıldıkça. Filmlere, kitaplara kaçıyorum. Daha darlanırsam B-filmlerin kucağına atıyorum kendimi. Bir tutam aptalca iyimserlik, iki ölçü yalandan kahramanlık ile harmanlanıp yarım çay bardağı berbat diyalogda pembeleşinceye kadar kavrulunca, iyi geliyor yorgun beyinlere, tahammül stoğunu tüketmiş bünyelere.

Uzun süredir ne B-filmler hakkında yazabiliyordum, ne de B-film izleyebiliyordum. Twitter’da bilmediğim bir filmin afişini görünce eski aşkım depreşti. Adını daha önceden duymadığım Çetin Dağlar’ın oynadığı bir filmdi. Çetin Dağlar, Cihan Ünal, Fatih Mühürdar ve İrfan Atasoy’un kolajını andıran bir aktör. Bugüne kadar 7 filmde oynamış ve bunların 4’üne erişemedim. Afişini gördüğüm Ölüm Saçan Hayalet adlı filmi hiçbir yerde bulamasam da ondan aşağı kalmayacak başka bir filmini izleme fırsatım oldu: Kolsuz Kahraman.

Şunu baştan belirtelim ki bahsedeceğimiz film Nejat Saydam’ın 1966 yılında çektiği aynı ismi taşıyan Cüneyt Arkın’lı film değil. Yazımızın konusu olan Kolsuz Kahraman(1) Engin Temizer’in 1972 yılında çektiği avantür. Senaryoyu Mehmet Köz yazmış. Yapımcılar ise Mehmet Karahafız ve Hasan Çakır (Osmanlı Film). Mehmet Karahafız ve Hasan Çakır isimleri benim aklıma direkt olarak Çetin İnanç’ı getiriyor. Kolsuz Kahraman Engin Temizer’in ilk filmiymiş. Filmin birazdan anlatacağımız dağınıklığını falan hesaba katınca Temizer’in Çetin İnanç’ın yanında yetişmiş bir yönetmen olabileceğini düşündüm. Çetin İnanç’ın 1972’den önce çektiği bazı filmlerin kadrosunu inceleyince yanılmadığımı anladım. Temizer Çetin İnanç’ın birkaç filminin senaryosunu yazmış. Çetin İnanç ve Yılmaz Atadeniz filmleri için senaryonun ne demek olduğunu bilmeyenler için yazının ilerleyen kısımlarında bu bahse tekrar döneceğiz.