Yamyam kelimesinin, Orta Afrika’da yaşayan bir kabilenin adından Türkçe’ye geçtiği tahmin edilmektedir. Çoğu dilde kullanılan Caniba kelimesi kökeni ise Kristof Kolomb’un, 1492 yılında Amerika kıtasına ayak bastığında ilk karşılaştığı yerlilerin adını seyir defterine “Caniba” olarak kaydetmesinden gelir.

Öteki Sinema © 2010 | 3 yorum | yazının devamı »

Öteki Sinema © 2010 | 0 yorum | yazının devamı »

Vovk vork nan gu huuuv şpi şpi daw laaaa! Hov… Anlamsız gözüküyor değil mi? Anlayabilmek için biraz metafizik bir giriş yapalım: İnsan öncelikle bedeni içinde kendini yalnız hisseden saf bir enerji. Yönlendirilmesi ve kontrol edilmesi gereken bir enerji. Modern yaşam “uygarlaşma” adı altında bu enerjiyi kontrol altına alıyor. Uzun süren eğitim dönemi bizi yetişkin dünyasına hazırlıyor ve eğer enerjinizi akıllı uslu bir adam olarak yönetirseniz; eğitim esnasında öne çıkıyor ve daha iyi maddi koşullara sahip bir hayata sahip oluyorsunuz. Eğer enerjinizi eğitime değil; sokaklara, aşka, yürüyüşlere veya başka kitaplara harcarsanız; eğitim aşamasında kaybetmeye başlıyorsunuz. En azından teorik olarak, standart dünya bilgisi anlamında böyle…

İnsan ve hayvanı ayıran farklardan biri de enerji kullanma konusundaki uçurum. Doğadaki hayvan enerjisini dilediği gibi kullanıyor, harcıyor. İnsan ise enerjisini toplum kurallarına ne kadar uygun bir şekilde harcarsa, toplumda o kadar saygın bir yer ediniyor. Şüphesiz ilkel insan böyle değildi ve enerjisini bize göre daha özgürce kullandığı için, daha mutluydu. Öte yandan toplum dışılar ve akıl hastaları da enerjilerini serbestçe kullanabiliyorlar.

Öteki Sinema © 2010 | 3 yorum | yazının devamı »

Remake: film, şarkı gibi eserlerin tekrar paketlenip, yenilenip piyasaya sunma durumu.

Bilindiği üzere Hollywood hikâye bulmakta zorlanıyor. Çarkın dönmesi için yaratıcı senaryolara ihtiyaç var, ama artık çağımızda anlatılacak her hikâye anlatıldığı için remake’ler uzun süredir Hollywood’un can simidi olmuş durumda.

Aslında Yeşilçam’ın en güçlü olduğu yıllara baktığımızda da birçok filmin Hollywood filmlerinin senaryolarından yerelleştirilerek yaratıldığını görürüz. O zamanın senaryo yazarları da zaten bu durumu yadsımaz, aksine aynı senaryoyu farklı isimler ve mekânlarla defalarca çektiklerinden dem vururlar.

Hollywood bu yerelleşme olayına ise son yıllarda başladı. Bu işin fitilini ateşleyen film The Ring oldu. Ring’in başarısı Hollywood’un iştahını kabarttı ve ardı ardına önce Uzak Doğu’yu sonra İspanya’yı ve Avrupa sinemasını kare kare remake’lemeye başladı. Bu durumun da en büyük nedeni kitap okumayan popcorn Amerikan izleyicisinin altyazı da okumaması olarak açıklanmakta. Oysaki 80′li yıllara ve daha da öncelere gittiğimizde remake’lerin çok farklı bir konumu var sinemada. Daha sinema endüstrisinin yeni yeni doğduğu yıllarda ortaya çıkan ilginç senaryoların, ilerleyen yıllarda büyük yönetmenlerin belki de genç yaşlarda seyredip “ben daha iyisini çekerim” hayallerinin bir ürünü olmuş remake filmler. Bu şekilde The Fly, The Thing veya Invasion of the Body Snatchers gibi pek çok orijinalinden bile daha iyi diyebileceğimiz yapım mevcut.

Bu yazımda da sizlere remake’lerin iyilerini ve kötülerini tanıtmak istedim. Genel olarak korku gerilim türünde filmleri seçtim bu listeyi oluştururken. Ancak sıralama yapmayı sevmediğim için numaralandırmadım. İşte karşınızda en iyi ve en kötü 10 korku/gerilim remake’i…

Öteki Sinema © 2010 | 11 yorum | yazının devamı »

30 ay oldu. Söz verdiğimiz gibi yine ayın ilk günü masanızın üzerinde yerini aldı Gölge e-Dergimiz. Bunda, emeği geçen yazar-çizer kadar düzenli olarak takip eden okurun da katkısı var. Yazarak, çizerek, okuyarak Gölge’de bulunan herkese teşekkürler.

Bu sayımızda “Bir Gölge Klasiği” diyebileceğimiz Oscar ödülleri açıklanmadan önce Hasan Nadir Derin’in ‘2010 Oscar Tahminleri’ yer alıyor. Bakalım bu sene tahminlerin kaçta kaçı doğru çıkacak. Akademi, ödülleri dağıtırken Hasan kadar sağduyulu davranabilecek mi?

Gölge’de okuyabileceğiniz diğer sinema yazıları ise Masis Üşenmez’den ‘Ne Acayip Şeysin Sen Remake’ ve Fikret Karakurt’tan ‘Sinemada Kurtadam’. Ayrıca Yusuf Salman’ın ‘Darker Than Black: Kuro no Keiyakusha’ anime incelemesini de okuyabilirsiniz. Bu sayının çizgi romanları ise Cengiz Bostan’ın yazıp çizdiği ‘Ödül’, Anıl Şahal’ın yazıp çizdiği ‘Alaca Doğan’ ve EskizTR Grubu’nun eskiz çizgi romanları ‘Ho Ho Ho’. Kapak içi yazımızı Merve Veral yazdı; ‘Yaz(ama)mak.’ Bu sayının öykücüleri ise Sadık Yemni, Şeyda Koç, Alper Bilgili, Atilla Bilgen, Mustafa Kılcı, Rafet Tolga Cankurt, Fatih Danacı, Serkan Köse ve Yunus Kocatepe. Gölge’nin 30. sayı kapağı Yıldıray Çınar’dan geldi.

Öteki Sinema © 2010 | 0 yorum | yazının devamı »

Türk sinemasında da pek çok örneği bulunan, “hapse düşmüş, kader mahkumu kadınlar” konusu yaban ellerde epey bir değişim geçirip özellikle 70′ler istismar sinemasının bir alt türü formunda epey tüketilen bir tema olmuştur. Amerikalısından, İtalyanına… Filipinlisinden, Endonezyalısına, pek çok ülke sinemacısı bu türde eser vermiş ve bunlardan bazıları (Bknz: Black Mama, White Mama) kültleşerek günümüz ulaşmıştır.

Öteki Sinema © 2010 | 2 yorum | yazının devamı »

1984 yılı. Orwell’yen zamanlar. İki kutuplu bir dünyanın ikiye bölünmüş bir ülkesi olan Almanya’nın Batı kısmında, o dönemin punk ortamlarının bilinen simalarından Klaus Maeck, Volker Schaefer, Trini Trimpop ve Muscha, ismi ilk başta Burger Krieg (Hem Burger Savaşı hem de Sivil Savaş anlamına geliyor) olarak belirlenen, daha sonra Decoder olarak değiştirilen bir film yaparlar. Film dönemin kültürel iklimine nüfuz etmiş tüm gerginlikleri ve tedirginlikleri, batı dünyasına hızla hakim olan muhafazakarlık ve acımasız neoliberal ekonominin yarattığı karamsarlık halini, “Büyük Birader sizi izliyor”u en katıksız haliyle yansıtmaktadır. Filmde, karşı kültürün yiğit neferlerinin sisteme karşı en büyük silahları ise bir ses miks cihazı ve teypleri. Filmin temel izleklerinden biri olan bu, tahakküme karşı sesle mücadele etme fikri, Amerikalı yazar Wiliam S. Burroughs’un kimi kitaplarında ve makalelerinde üzerinde durduğu kavramlardan ilham alarak filmin senaryosuna yön vermiş. William S. Burroughs ve Decoder üzerinde daha ayrıntılı bir şekilde durmadan önce, Burroughs’un da “kurucu kadrosu” içinde değerlendirildiği, Amerikan Beat Kuşağı akımından bahsetmekte fayda var.

Edebiyat ve Karşı Kültürde Beat Kuşağı

İkinci Dünya Savaşı sonrası Amerika’nın tutucu, anti-komünist, McCarthy’ci, tektipleştirici, cinsiyetçi ve faşist, güya refah toplumuna bir tepki olarak doğduğu söylenebilir Beat Kuşağının. Kare As’ını New York’lu yazarlar Jack Kerouac, Allen Ginsberg, Wiliam S. Burroughs ve Gregory Corso’nun oluşturduğu ve edebi bir hareket olarak başlayan gruba nice yazarlar ve şairler dahil olmuştur, ya da en azından eleştirmenler tarafından bu gruba dahil edilmişlerdir. Çok fazla yazmayan, fakat yaşam tarzlarıyla Kuşak’ın ilham perileri olarak görülebilecek Neal Cassady ve Herbert Huncke’nin de adını anmakta fayda var. Edebi bir akım olarak başlayan Beat, kısa zamanda bir gençlik ve karşı kültür hareketine, hemen akabinde de bir “moda”ya dönüşmüştür ve medya tarafından “Beatnik” olarak tanımlanan bir gençlik tipi ortaya çıkmıştır.

Beat Kuşağı üyeleri, Beat sözcüğünün olası tüm çağrışımlarını kucaklamışlardı. Sokak argosunda, işsiz güçsüz, parasız ve tükenmiş; (caz) müzikte ritm – ki caz Beatlerin edebiyat anlayışını da derinden etkilemiştir – anlamına gelen sözcük daha sonra Kuşağın isim babası Jack Kerouac’ın ismin Beatific ve Beatitude kelimelerine iliştiğini söylemesiyle, cennetsel bir mutluluk ve huzurluluk haline işaret etmeye de başlamıştır.

Beat Kuşağı, 40’lar ve 50’ler Amerikan toplumunun yukarıda saydığımız kültürel iklimine karşı kendilerini, uyuşturucu ve alkol vasıtasıyla bilincin ve algının sınırlarını keşfetme arzusuyla, Doğu felesefeleri ve dinleriyle, delilikle, cinsel deneysellikle, yollara düşmek ve seyahat etmekle, mistisizm ve büyüyle ve tabii en mühimi yazıyla silahlandırmışlardır. Hayatla sanatı birbirlerinden pek ayırmadıklarından, eserlerinin büyük çoğunluğu otobiyografiktir, ya da otobiyogafik izler taşımaktadır. Ayrıca hayatlarına hakim olan deneysellik, edebi işlerine de sirayet etmiştir.

Yazının, metnin ve dilin doğası üzerine en çok kafa patlatan, bu konuda deneyselliğin sınırlarını en çok zorlayan yazarlardan biri William S. Burroughs’dur. Aslında Burroughs, yaygın olarak Beat Kuşağı içinde değerlendirilmekle birlikte, kendisini bu edebi akımın bir parçası olarak görmemektedir. Onun eserlerine hakim olan temalar – bağımlılık, Tahakküm, çürümüşlük, umutsuzluk – onu hippilerin öncülü olan Beat Kuşağı’ndan çok, Punkların öncülü (onların “büyükbabası”) olarak değerlendirmeyi gerektirir. “Dil bir virüstür” şiarıyla yola çıkan Burroughs, dilin, Tahakkümün önemli bir öğesi olduğunu fark edip, onu çeşitli şekillerde bozmaya çalışmıştır. Bunlardan en bilineni, Burroughs’un ressam Brion Gysin’den öğrendiği cut-up tekniğidir. Cut-up, çeşitli metinlerden kesilmiş kelimelerin gelişigüzel biçimlerde bir araya getirilerek yeni bir metin yaratılması ilkesine dayanır.

Beat Kuşağı ve Sinema

Beat Kuşağı yazarları sadece yazı işleriyle haşır neşir olmamış, resim, müzik, tiyatro, fotoğrafçılık gibi pek çok sanat dalına da bulaşmışlardır. Hal böyle olunca, sinemaya da eninde sonunda el atmaları kaçınılmazdır. Jack Sargeant, Naked Lens: Beat Cinema adlı kitabında, ilk Beat filmi olarak Alfred Leslie ve Robert Frank ikilisinin yaptığı Pull My Daisy’yi gösterir. Filmin senaryosu, Jack Kerouac’ın sahnelenmemiş bir oyununa dayanmakta ve başrollerinde Allen Ginsberg ve Gregory Corso gibi iki önemli Beat yazarı yer almaktadır. Pull My Daisy’yi ilginç kılan özellik, filmin sessiz olarak çekilmesi ve bütün karakterlerin dublajının Jack Kerouac tarafından yapılmasıdır. Kerouac hem bir anlatıcı işlevi görür, hem de kadın erkek, çoluk çocuk demeden bütün karakterleri seslendirir. Doğaçlama olarak yaptığı seslendirme sürecinde, üç kere kayıt yapılmış, ses kuşağının son hali bu üç kayıttan kurgulanmıştır.

Spontanelik, Beat Kuşağı yazınının merkezindeki düşüncelerden biri olduğundan, Jack Sargeant, o dönemde New York underground sinema hareketinin bu tanıma uyan çeşitli filmlerini ve sinemacılarını da (örneğin John Cassavetes ve Jonas Mekas) Beat Kuşağı sineması çerçevesinde değerlendirmektedir. Beat Kuşağı yazarları, film üretimine kamera arkasından daha çok kamera önünde, yahut sadece ilham kaynağı olarak dahil olmuşlardır.

William S. Burroughs’un cut-up tekniği, deneysel sinemacıları heyecanlandırmış, örneğin Anthony Balch The Cut Ups adlı filminde bu tekniği kullanmıştır. Çektiği filmi 30 cm’lik parçalara ayıran Balch, parçaları bir başkasına vererek gelişigüzel bir şekilde bir araya getirmesini istemiştir. Böylece ortaya çıkan ürünün üzerinde herhangi bir otorite kurulmamış olur. Tabii, izleyicinin perdede ne olup bittiğini anlaması da biraz zorlaşır!

William S. Burroughs sadece kullandığı edebi tekniklerle değil oyunculuğu ve fikirleriyle de sinema dünyasında boy göstermiştir. Gus Van Sant’ın Drugstore Cowboy’unda rol almış; en meşhur eseri Naked Lunch, David Cronenberg tarafından sinemaya uyarlanmıştır. Ayrıca pek çok kısa ve deneysel filmde de rol almış veya onun fikirlerinden faydalanılmıştır, fakat bunların hepsine burada değinmemiz maalesef mümkün değil. O nedenle, konu daha fazla dağılmadan Decoder’a geçelim en iyisi.

Decoder

1960’ların başında, William S. Burroughs, cut-up tekniğini, matematikçi Ian Sommerville’in yardımıyla teypler üzerinde de denemeye başlamıştır. İkili, sokakta kaydettikleri sesleri, konuşmalardan aldıkları parçaları, müzikleri kesip birleştirerek, ses kayıt teknolojisinin, ve sesin zihin üstündeki etkisi üzerine deneyler yapmışlardır. Burroughs, ses kayıt aletlerinin tahakküme karşı bir silah olarak kullanılabileceğini söylemiştir. Örneğin bir gösteri sırasında, teyplerden verilecek silah, helikopter vs sesleri, bir karmaşaya yol açacak, ayaklanmaların boyutunu büyüterek, emniyet güçlerinin duruma müdahalesini sabote edecektir.

Dikkat alttaki pencereyi açarak okuyacağınız kısım filmle ilgili Spoiler içermektedir! Seçim sizin…

Filmde ayrıca, 80’lerde doğan ve popüler olan siberpunk alt türünden izler görmek de mümkündür. Büyük şirketlerin sistemi yönetiyor olması fikri, Jager’ın monitörlerinden gözetlediği FM hakkındaki bilgileri yine monitörlere yansıyan bilgilerden öğrenmesi, sokağın (punkların) teknolojiyi kendi işlerine yarayacak şekillerde manipüle etmesi, Genesis P-Orridge’in bilgiyi herkese dağıtmak istemesi (“Bilgi özgür/bedava olmak ister” şiarı) ve genel olarak karanlık ve karamsar olan atmosfer siberpunk türüne göz kırpar.

Decoder’ın politik söylemi, siyah beyaz, keskin ayrımlar içermektedir. H-Burger’ın ve Muzak şirketinin yöneticileri karikatürize edilmiş kapitalist/kötü adamlardır. FM ve punklar ise devrimci gerillalar… Fakat bu siyah-beyaz ayrım, filmin bir hiciv olarak etkisini artırmaktadır. O dönemde Batı Almanya’da (ve dünyanın diğer yerlerinde) sayıları git gide artmakta olan hamburger ve fast food zincirleri, kapitalizmin ve neoliberalist ekonomi politikalarının yayılışını, Muzak şirketi ise, sübliminal mesajlarla tüketimin nasıl körüklendiğini gösteren stereotipler olma işlevi görürler. FM ve punklar, kapitalizme, ve zihinsel tahakküme karşı savaşan anarşistlerdir.

Final sahnesindeki kaos hali Reagan karşıtı gösteriler sırasında çekilmiştir. Klaus Maeck’in Jack Sargeant’a aktardığına göre, çekimler sırasında, ellerinde teyplerle kalabalığın içine karışan oyuncular ve teknik ekip, gösteri yapmakta olan gençlerin halihazırda ellerinde teyplerle, silah sesleri, helikopter sesleri, çeşitli müzikler çalarak karmaşa yaratmaya çalıştıklarını görürler. Hatta, işin daha da komik tarafı, bu eylemden haberdar olan polis, bir gece önceden evlere baskın yaparak teyplere, silah oldukları gerekçesiyle, el koymuştur. Decoder’ı ilginç kılan özelliklerden biri, bu noktada, hayatın ve kurmacanın kesişmesidir.

Öteki Sinema © 2010 | 8 yorum | yazının devamı »