Ildiko Enyedi Hakkında Her Şey İstanbul Modern’de

İstanbul Modern Sinema’nın Michael Haneke ile başlayan, Krzysztof Kieslowski, Chantal Akerman, François Ozon ve Agnes Varda ile devam eden retrospektif serisinin altıncısı bu kez Ildiko Enyedi’ye odaklanıyor. “Ildiko Enyedi Hakkında Her Şey” adlı program 12-22 Mart tarihleri arasında sinemaseverleri bekliyor.

İstanbul Modern Sinema, Türk Tuborg A. Ş.’nin katkıları ve Macar Kültür Merkezi işbirliğiyle, çağdaş Macar sinemasının usta yönetmenlerinden Ildiko Enyedi için Türkiye’de ilk kez bir retrospektif hazırladı.

Sinemasında evren ile insan ruhunun esrarlarını çözmeye çalışan yönetmen, bilim kurgudan büyüye, Yunan mitolojisinden halk masallarına farklı kaynaklardan beslenerek geleneksel Macar sinemasının sosyal gerçekçi üslubuna karşı ülke sinemasının tarihine yeni bir anlatı ve anlatım getirdi. 1979 yılından itibaren kısa filmler ve belgeseller çeken yönetmenin retrospektif kapsamında filmografisinde yer alan dokuz film izleyiciyle buluşuyor.

blank

İlk uzun metrajı Köstebek (Vakond, 1987) dünya gezegenindeki insanların yaşamlarını anlamaya çalışan bir ajan üzerine fantastik ve romantik bir film. Cannes’da Altın Kamera ödülüne layık görülen ve 20. yüzyılın şekillendirdiği yeni, modern dünyada kaderin cilvesiyle birbirlerinden ayrılan ikiz kızkardeşlerin hikâyesini masalsı bir dilde anlattığı Benim XX. Yüzyılım’ın (Az én XX. Századom, 1989) ardından dört film yaptı: David Bowie’nin, Benim XX. Yüzyılım’ın büyüsüne kapılarak uygulayıcı yapımcılık rolünü üstlendiği ve şeytan tarafından yedi sihirli kurşun verilen bir avcının hikâyesini anlatan Büyü Avcısı (Büvös vadász 1994), 31 Aralık 1999 gecesinde buluşmak için sözleşen madenci bir oğlanla onun yaz aşkı arasında geçen melankolik bir aşk filmi olan Tamas ve Juli (1997) ve Paris polisinin içinden çıkamadığı bir cinayet vakasını çözmek üzere şehre davet ettiği doğaüstü güçlere sahip bir büyücüyü anlatan Büyücü Simon (Simon Mágus, 1999).

Enyedi bu filmden sonra sinema ekranlarına ara verdiği 17 yıllık dönemde Macar televizyonu için çalışmaya başladı, HBO Avrupa için “Terápia” adlı Macar dizisini çekti, üniversitede sinema dersleri verdi. 2017’deki geri dönüş filmi Beden ve Ruh (Testről és lélekről, 2017) ile Berlin’de Altın Ayı’yı kazandı ve Oscar yarışında ülkesi adına aday oldu. Romantizmin pek beklendiği bir yer olmayan mezbahada geçen yine rüyamsı bu aşk hikâyesi, Enyedi’yi daha genç bir kuşakla buluşturdu.

Ildiko Enyedi Hakkında Her Şey Programı

BEDEN VE RUH (TESTRÖL ÉS LÉLEKRÖL), 2017

12 Mart 19.00 ; 15 Mart 16.00 ; 21 Mart 16.00

Macaristan
Yönetmen: Ildiko Enyedi
Oyuncular: Geza Morcsanyi, Alexandra Borbely, Zoltan Schneider

Beden ve Ruh, içine kapanık bir adam ve kadın arasındaki mistik aşk hikâyesini konu alıyor. Budapeşte yakınlarında bir mezbahada finans müdürü olan Endre, denetime gelen Maria için daha ilk karşılaşmadan itibaren yoğun duygular beslemeye başlar. Ancak hislerini ne kendisine ne de Maria’ya açabilir. Aşırı detaycı ve titiz, bir o kadar da çekingen Maria ile Endre bir süre sonra tesadüfen aynı rüyayı gördüklerini fark eder. Gerçek hayatta dışa vuramadıkları aşkları, her gece buluştukları bu masalsı ortamda derinleşir. Enyedi’nin ara verdiği sinemaya 17 yıl sonra geri dönüş filmi olan ve şiirsel anlatım ile sert gerçekliği ustaca harmanlayan film, 2017’de Berlin Film Festivali’nde büyük ödül Altın Ayı’ya layık görülmüştü.

BÜYÜCÜ SİMON (SIMON MÁGUS), 1999

12 Mart 17.00; 22 Mart 16.00

Macaristan, Fransa
Yönetmen: Ildiko Enyedi
Oyuncular: Peter Andorai, Julie Delarme, Peter Halasz

Paris polisi, bir cinayeti aydınlatmaya yardımcı olması için doğaüstü güçlere sahip büyücü Simon’dan yardım ister. Simon, Paris’e adım attığı anda dikkatini çeken genç Jeanne’ı bir türlü aklından çıkaramaz. Cinayeti kolayca çözdükten sonra Paris’te kalmaya devam eder ve Jeanne’ı yeniden bulur. Bu ikili birbirleriyle aynı lisanı konuşamasalar da aralarında bir aşk doğar. Jeanne üç günlüğüne sınavlarına girmek için okula gittiği sırada, Simon’u kendisinin baş rakibi olarak gören Peter hazırlanmakta olduğu yeni bir numaraya Simon’u da dahil ederek onu düelloya davet eder. Enyedi, bu filminde İncil’de doğa üstü güçleri olduğu anlatılan “Büyücü Simon” (Simon Magus) hikâyesini günümüz Parisi’ne uyarlayan fantastik bir drama imza atıyor.

TAMAS VE JULI (TAMÁS ÉS JULI), 1997

19 Mart 16.00; 21 Mart 14.00

Macaristan, Fransa
Yönetmen: Ildiko Enyedi
Oyuncular: Marta Angyal, György Barko, Csaba Czene

Enyedi, bu filmini Fransız televizyonu için, on farklı ülkeden yönetmenin katılımıyla gerçekleşen …’nın Gözünden 2000 yılı (2000 Vu Par) adlı proje kapsamında çekti. Enyedi, farklı yönetmenlerin gözünden 20. yüzyılın getirdiği değişimleri işlemek isteyen bu seriye, madenci Tamas ile utangaç yuva öğretmeni Juli’nin engellerle dolu aşkını perdeye taşıyarak katıldı. Dönemin ulusal ve küresel endişelerini bir kenara bırakarak temelde insanın ihtiyaçlarına odaklanan yönetmen, 1999’u 2000 yılına bağlayan yılbaşı gecesinde buluşmak için sözleşen bu iki sevgilinin kasabadaki barda buluşma öyküsünü anlatıyor. Bir yüzyılın dönümünde biten, masum ama bir o kadar da çetrefil olan bu aşk öyküsü Enyedi’nin kendine has sosyal gerçekçi üslubuyla, büyülü bir görsellikle perdeye taşınıyor.

BENİM XX. YÜZYILIM (AZ ÉN XX. SZÁZADOM), 1989

14 Mart 14.00 ; 19 Mart 18.00

Macaristan, Batı Almanya, Küba
Yönetmen: Ildiko Enyedi
Oyuncular: Dorota Segda, Oleg Yankovskiy, Paulus Manker

19. yüzyılın sonlarında, Budapeşte’de doğan ikiz kardeşler Dora ve Lili küçük yaşta öksüz kalırlar. Yüzyıl dönümü olan 1900 yılının yılbaşı gecesinde, karlar altında kibrit satmaya çalışırlarken derin bir uykuya dalarlar ve uykularında iki esrarengiz adam tarafından alınarak birbirlerinden ayrılırlar. Yıllar sonra ise birbirlerinden habersiz, aynı trene binerler. Dora lüks vagonda seyahat eden bir dolandırıcı, Lili ise çeşitli hayvanların da bulunduğu bir vagonda giden feminist bir anarşisttir. Trende tanıştıkları Esrarengiz Bay Z, iki kardeşe de âşık olur ve yüzyıllar arasında fantastik bir yolculuğa çıkarlar. Enyedi’nin, 20. yüzyılın modernitesinin temelini oluşturan Edison, Tesla gibi mucitlerin şekillendirdiği bir dünyada kadınların yerini sorguladığı, rüyayı andıran bir üslupla anlattığı filmi, 1989’da Cannes’da Altın Kamera ödülüne layık görülmüştü.

KÖSTEBEK (VAKOND), 1987

12 Mart 13.00 ; 15 Mart 14.00

Macaristan
Yönetmen: Ildiko Enyedi

Enyedi’nin bu ilk uzun metrajlı filmi, Adolfo Bioy Casares imzalı Morel’in Buluşu (The Invention of Morel) adlı romandan uyarlama. Film, dünya gezegenindeki insanların yaşamlarını anlamaya çalışan bir ajan üzerine fantastik ve romantik bir film. İnsanların gündelik yaşamlarını anlamaya çalışan ajan, görevi gereği aslında fark edilmemesi gerekirken, kimsenin dikkatini çekememekten rahatsız olur ve onlardan biri olmak ister. Dünyadaki yaşamın bir illüzyondan ibaret olduğunu anladıktan sonra, ajanın dünyasında hayalle gerçek arasında bir yolculuğa çıkarız. Enyedi, 1980’lerin sonunda, politikanın var olmadığı, yaşamın günlük rutinlerden ibaret olduğu ve zamanın döngüsel işlediği bir evren yaratıyor.

BÜYÜ AVCISI (BÜVÖS VADÁSZ), 1994

12 Mart 15.00 ; 14 Mart 16.00

Macaristan, Fransa, İsviçre
Yönetmen: Ildiko Enyedi
Oyuncular: Gary Kemp, Sadie Frost, Aleksandr Kaydanovskiy

Keskin nişancılığıyla bilien polis memuru Max, korumaya çalıştığı bir kadını yanlışlıkla vurunca, kendine olan güvenini kaybeder. Meslektaşlarından Kaspar, onun bu güven kaybını yenmesine yardımcı olmak için Max’a istediği her hedefi vurma gücü olan yedi sihirli mermi verir. Mermileri kabul eden Max’ın bilmediği bir şey daha vardır; o da yedinci merminin şeytanın kontrolünde olduğudur. Max’ın yeni görevi, turnuva için şehre gelen Rus satranç şampiyonunu korumaktır. Onu uzaktan izlemesi istenmiştir. Fakat, güzel eşiyle tesadüfen tanışan satranç ustası arasındaki yadsınamaz çekimi fark eden Max, mutlu ailesinin bozulmasından korkmaya başlar. Gerçekleşmeyi bekleyen bu trajediyi ancak bir mucize önleyebilecektir.

KISALAR

19 Mart 14.00 ; 22 Mart 14.00

İLK AŞK (ELSÖ SZERELEM), 2008

Macaristan
Yönetmen: Ildiko Enyedi
Oyuncular: Juli Droste, Palma Pasztor, Anna Kis

Genç kız, daha önce hiç tanışmadığı bir erkekle karanlık ve ıssız bir otoparkta buluşur. İzleyici kendisi için garip ama kız için hiç de şaşırtıcı olmayan bir durumla karşı karşıyadır. Kız âşık olmuştur, 16 yaşındaki biri için tek önemli şey bu aşktır…

FLÖRT: HİPNOZ (FLİRT: HİPNÓZİS), 1979

Macaristan

Enyedi, ünlü bir Macar doktor tarafından hipnotize edilir. Daha önceden oraya konumlandırılmış kamera ise bu süreci kaydeder. Enyedi, “Bir yönetmenin, ‘yokluğunda’ da kendisini sinema yoluyla ifade edebileceğini” kanıtlamak için bu filmi yaptığını söyler.

İSTİLA (INVÁZİÓ), 1986

Macaristan

Filmde kurmaca bir ülkenin kurmaca bir şehri ilkel görünümlü bir yaratık ordusu tarafından istila edilir. Onları ışıksız ve ısısız bırakmak için ana güvenlik binası dışında tüm elektrik hatları kapatılır. Ancak şehir çoktan istila edilmiştir. Şehrin sakinleri, büyük kürklü giysiler giyen, modern bir lisan konuşamayan bu yaratık istilasından korunmak için yerin altına saklanırlar.

AVRUPA’DAN AVRUPA’YA / FROM EUROPE INTO EUROPE: SEGMENT 8 (EURÓPÁBÓL EURÓPÁBA), 2004

Macaristan

Bu sıra dışı film, Macaristan’ın Avrupa Birliği’ne girişini belgeliyor. Macar sinemasının öne çıkan on yönetmeninin katılımıyla ortaya çıkan filmde, her yönetmen kendi kültürel mirasının Avrupa’ya neler katacağına ve Avrupa’nın da kendi kültürlerine katkılarından bahsediyor. Filmin Enyedi’ye ait bölümünde ise toplumun farklı kesim ve mesleklerinden kadınlar ön plana çıkıyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir